|
... สวัสดีครับ ท่านผู้ปฏิบัติธรรม
ในหมวดนี้ของเว็บไซต์ธรรมะไทย จะนำเสนอภาคปฏิบัติของการศึกษาธรรมะของพระพุทธองค์
ดังที่กล่าวว่า เริ่มต้น ปริยัติ คือการเรียนรู้ ไปสู่ ปฏิบัติ คือการนำความรู้นั้นมาปฏิบัติ
และปฏิเวธ คือการเข้าใจรู้แจ้งแทงตลอดในธรรม ที่ได้เรียนรู้และปฏิบัติตามนั้น
... ขั้นตอนในการปฏิบัติธรรมในทางพระพุทธศาสนา
ขั้นแรก คือการปฏิบัติสมาธิ หรือการทำสมาธิ (ความมีใจตั้งมั่น,
ความตั้งมั่นแห่งจิต, การทำให้ใจสงบแน่วแน่ ไม่ฟุ้งซ่าน, การมีจิตกำหนดแน่วแน่อยู่ในสิ่งใด
สิ่งหนึ่งโดยเฉพาะ ) หลังจากที่ปฏิบัติสมาธิจนเจนจบเชี่ยวชาญดีแล้ว
จึงนำไปสู่ขั้นตอนต่อไปที่ที่เรียกว่า วิปัสสนา (ความเห็นแจ้ง
คือเห็นตรงต่อความเป็นจริงของสภาวธรรม; ปัญญาที่เห็นไตรลักษณ์อันให้ถอนความหลงผิดรู้ผิดในสังขารเสียได้,
การฝึกอบรมปัญญาให้เกิดความเห็นแจ้งรู้ชัดภาวะของสิ่งทั้งหลายตามที่มันเป็นของมันเอง
) หรือที่เรียกว่า ภาวนา
( ภาวนา การทำให้มีขึ้นเป็นขึ้น,
การทำให้เกิดขึ้น, การเจริญ, การบำเพ็ญ
1. การฝึกอบรม ตามหลักพระพุทธศาสนา
มี ๒ อย่างคือ
๑. สมถภาวนา
ฝึกอบรมจิตให้เกิดความสงบ (สมาธิ)
๒. วิปัสสนาภาวนา
ฝึกอบรมปัญญาให้เกิดความรู้เข้าใจตามเป็นจริง, อีกนัยหนึ่ง จัดเป็น
๒ เหมือนกันคือ ๑. จิตตภาวนา การฝึกอบรมจิตใจให้เจริญงอกงามด้วยคุณธรรม
มีความเข้มแข็งมั่นคง เบิกบาน สงบสุขผ่องใสพร้อมด้วยความเพียร สติ
และสมาธิ ๒. ปัญญาภาวนา การฝึกอบรมเจริญปัญญา ให้รู้เท่าทันเข้าใจสิ่งทั้งหลายตามความเป็นจริง
จนมีจิตใจเป็นอิสระไม่ถูกครอบงำด้วยกิเลสและความทุกข์
2. การเจริญสมถกรรมฐานเพื่อให้เกิดสมาธิมี
๓ ขั้น คือ
๑. บริกรรมภาวนา
ภาวนาขั้นตระเตรียม คือ กำหนดอารมณ์กรรมฐาน
๒. อุปจารภาวนา
ภาวนาขั้นจวนเจียน คือ เกิดอุปจารสมาธิ
๓. อัปปนาภาวนา
ภาวนาขั้นแน่วแน่ คือ เกิดอัปปนาสมาธิเข้าถึงฌาณ )
( ฌาน การเพ่งอารมณ์จนใจแน่วแน่เป็นอัปปนาสมาธิ,
ภาวะจิตสงบประณีต ซึ่งมีสมาธิเป็นองค์ธรรมหลัก )
( อัปปนาสมาธิ สมาธิแน่วแน่,
จิตตั้งมั่นสนิท เป็นสมาธิในฌาน )
( วิปัสสนาญาณ ญาณที่นับเข้าในวิปัสสนาหรือญาณที่จัดเป็นวิปัสสนามี
๙ อย่าง คือ
๑. อุทยัพพยานุปัสสนาญาณ ญาณตามเห็นความเกิดและความดับแห่งนามรูป
๒. ภังคานุปัสสนาญาณ ญาณตามเห็นจำเพาะความดับเด่นขึ้นมา
๓. ภยตูปัฏฐานญาณ ญาณอันมองเห็นสังขารปรากฏเป็นของน่ากลัว
๔. อาทีนวานุปัสสนาญาณ ญาณคำนึงเห็นโทษ
๕. นิพพิทานุปัสสนาญาณ ญาณคำนึงเห็นด้วยความหน่าย
๖. มุจจิตุกัมยตาญาณ ญาณหยั่งรู้อันให้ใคร่จะพ้นไปเสีย
๗. ปฏิสังขานุปัสสนาญาณ ญาณอันพิจารณาทบทวนเพื่อจะหาทาง
๘. สังขารุเปกขาญาณ ญาณอันเป็นไปโดย
ความเป็นกลางต่อสังขาร
๙. สัจจานุโลมิกญาณ ญาณเป็นไปโดยควรแก่การหยั่งรู้อริยสัจจ์
)
( ญาณ ความรู้, ปรีชาหยั่งรู้, ปรีชากำหนดรู้;
)
|
