คำถามเกี่ยวกับ "พรหนมวิหาร 4"

 Golfzilla   

พรหมวิหาร 4 ประกอบด้วย เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา
อยากทราบว่า มุทิตา(ยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดี) กับ อุเบกขา(การวางใจเป็นกลาง ไม่ยินดี ยินร้าย)
2 ข้อนี้ไม่ขัดแย้งกันเองหรือครับ ?




เอ๊ะ ! คำถามยังขัดแย้งกันเอง แล้วก็แสดงคำตอบเองอยู่ในตัวแล้วนะครับ?!

เอาละมาดูกันว่าขัดแย้งกันจริงหรือเปล่า ลองดูข้อมูลข้างล่างนี้ (มาจากคู่มือการศึกษากัมมัฏฐานสังคหวิภาค

พระอภิธัมมัตถสังคหะ ปริจเฉทที่ ๙ หน้าที่ 41)

๑. เมตตา มี ปิยมนาปสัตตบัญญัติ คือ สัตว์อันเป็นที่รักเป็นอารมณ์ในการแผ่เมตตาจิต องค์ธรรมของ
เมตตาได้แก่ อโทสเจตสิก ซึ่งประหาณโทสะ ความโกรธ ความพยาบาท ความมุ่งร้าย ความทำลาย

๒. กรุณา มี ทุกขิตสัตตบัญญัติ คือสัตว์ที่กำลังได้รับความทุกข์เป็นอารมณ์ในการแผ่ความกรุณา
องค์ธรรมของกรุณา ได้แก่ กรุณาเจตสิก ซึ่งประหาณวิหิงสา ความเบียดเบียน ความซ้ำเติม


๓. มุทิตา มี สุขิตสัตตบัญญัติ คือสัตว์ที่กำลังมีความสุขความสบายอยู่นั้น เป็นอารมณ์ในการที่พลอย
ชื่นชมยินดีไปด้วย องค์ธรรมของมุทิตา ได้แก่ มุทิตาเจตสิก ซึ่งประหาณอิสสา ความริษยา เห็นเขาได้ดีก็ทน
อยู่ไม่ได้ อรติความไม่ยินดีด้วย

๔. อุเบกขา มี มัชฌัตตสัตตบัญญัติ คือสัตว์ที่ไม่มีทุกข์ แต่ก็ไม่ถึงกับเป็นสุขนั้น เป็นอารมณ์ในการที่


วางเฉยต่อสัตว์นั้น ๆ องค์ธรรมของอุเบกขา ได้แก่ ตัตรมัชฌัตตตาเจตสิก ซึ่งประหาณอคติ ความลำเอียงเพราะชอบกัน(ฉันทาคติ), เพราะชังกัน(โทสาคติ), เพราะลุ่มหลงเมามัว(โมหาคติ),
หรือเพราะกลัว (ภยาคติ)

พอเห็นรึยังครับว่ามันไม่แย้งกัน เอ! หรือแย้ง ชักงงคำถามแล้วง่ะ! เอาสรุปว่ามันไม่ใช่ตัวเดียวกัน ไม่เหมือนกันเลยทั้งสภาวะและชื่อ!!

ไม่ทราบว่าผมตอบปัญหารึเปล่า งงเองแล้ว ไปละ..อ้อ! ขอเจริญมุทิตาต่อท่านทั้งหลายที่มีบุญ
ได้อ่านข้อความที่ผมลงไว้นี้ครับ


อุเบกขา เอาไว้คุม 3 ข้อแรก

เช่นคุมความกรุณา
บางคนกำลังจะตาย แล้วเราช่วยเหลือ นี่คือการเมตตา กรุณา
ใจก็เมตตา มือก้ลงมือช่วยคือกรุณา

แต่พอเขาตายลง เราต้องวางอุเบกขา
เพราะเมตตากรุณาถึงที่สุดแล้ว ได้เท่านี้
คนก้ตายแล้ว
จะเมตตากรุณาต่อไปยังไงก็ไม่ช่วยอะไรขึ้นมา


ถ้าเมตตา กรุณา มุทิตา มากเกินไป ไม่รุ้จักความพอดี มันจะเป็นปัญหา

เรื่องความพอดี หรือทางสายกลาง เป็นหลักสำคัญของพระธรรมทั้งปวง
เชื่อว่าท่านผู้ถามคงคิดต่อได้ไม่ยาก



อุเบกขา เอาไว้แก้ความลำเอียง
เช่นลูกน้องทำผิด ก็ต้องลงโทษ ไม่ใช่เมตตาให้อภัย แบบนี้เสียเด็กไปเลยครับ
และเราก็จะเสียผู้ใหญ่อีกด้วย บริหารลูกน้องไม่ได้อีกต่อไป

ขอความเจริญในธรรมจงมีต่อท่าน

****************************
อุเบกขาในพรหมวิหารคือวางใจเป็นกลาง ไม่ใช่วางเฉยไม่รู้ร้อนรู้หนาว



ขอขอบคุณ ทุกๆบทความ ที่ทำให้ผมได้รู้และได้คิด และจะนำไปปรับใช้ในหน้าที่การงานครับ ขอบคุณ คุณ นาคราช ที่สอนให้มีความเปนกลาง เพราะผมมีลูกน้องทำผิดบ่อย แต่ผมกลับให้อภัยตลอด แต่ตามความคิดคนรอบข้างแล้ว กลับหาว่าผมนิ่งเฉย ไม่สนใจ แต่กลับตัวผมเองแล้ว บอกกับตัวเองและเขาว่าควรให้อภัย ในเมื่อมันทำผิดไปแล้ว หรือมันผ่านมาแล้ว จะกลับไปแก้ไขคงทำไม่ได้ นอกเสียจากให้โอกาสเขาครับ ผมคิดเช่นนี้ครับ แต่เปนการลงโทษด้วยวาจา.


พรหมวิหาร เป็นธรรมของพรหมหรือธรรมของผู้ใหญ๋

มุทิตา แสดงความยินดีต่อผู้อื่นเมื่อเขาได้ดี พลอยยินดีกับเขาด้วย เพื่อขจัดความอิจฉา

ริษยาที่เราจะมีต่อผู้อื่น

อุเบกขา การวางเฉยต่อสิ่งต่าง ๆ เป็นกลาง ไม่ยินดี ไม่ซ้ำเติม ไม่หัวเราะเยาะ เมื่อคนที่

ไม่ชอบถึงคราวฉิบหาย ไม่ยินร้ายเมื่อคนที่รักประสบพบเหตุโดยไม่อาจช่วยเหลือได้

เพื่อขจัดความกระทบกระทั่งกับผู้อื่น

ใช่หรือไม่คุณคิดเองนะ


อุเบกขาเมื่อช่วยไม่ได้....


 เปิดอ่านหน้านี้  3478 

RELATED STORIES


  แสดงความคิดเห็น


จีรัง กรุ๊ป


 ธรรมะไทย