การปกครองเป็นเรื่องของชาวบ้าน เป็นเรื่องของการใช้อำนาจ ใช้อาชญา อาณาจักรก็คือวงการของอำนาจ วงการของอาชญา ส่วนของพระ เป็นธรรมจักร พระพุทธเจ้าตรัสรู้แล้วทรงประกาศธรรมจักร ซึ่งเป็นวงการของธรรมะ และพระพุทธเจ้าก็เป็นธรรมาธิปไตย ถือธรรมเป็นใหญ่

ในพระธรรมวินัย บางทีท่านใช้คำว่าอาณาบ้าง แค่ในเชิงภาษาเทียบเคียง คือถือพระวินัยเป็นอาณา ได้แก่
พุทธบัญญัติ โดยมองในแง่ว่าเป็นคำสั่งของพระพุทธเจ้า แต่แท้ที่จริง ไม่มีอาณาอย่างชาวบ้าน ที่เป็นการบังคับและลงโทษรุนแรง

ผู้ปกครองแผ่นดิน จะยิ่งใหญ่จริง เป็นจักรพรรดิ ต้องเป็นธรรมราชา ต้องเป็นธรรมาธิปไตย ถือธรรมเป็นใหญ่ ไม่ใช่เอาอำนาจเป็นใหญ่ ซึ่งจะเป็นการปกครองที่ดีไปไม่ได้ ประชาธิบไตยที่ดี ไม่มีทางสำเร็จ ถ้าผู้ปกครองไม่เป็นธรรมาธิปไตย

เป็นอันว่า การศึกษาเป็นหน้าที่ประจำชีวิตของมนุษย์ คนเกิดมาแล้ว จะต้องพัฒนาชีวิตของตนให้เป็นอยู่ได้ดี มีจิตใจที่พัฒนา มีปัญญาที่นำชีวิตให้เป็นอิสระได้ ไม่ใช่เป็นคนดิบ ที่ต้องมีคนผู้เป็นใหญ่มีอำนาจ มาจัดการ
ให้อยู่ด้วยกันได้ ปกครองกันไปไม่รู้จบ

พระจัดการศึกษาให้ดี นอกจากว่าสังฆะ คือหมู่พระสงฆ์เองอยู่กันดีแล้ว ก็ทำหน้าที่ธรรมทาน ไปให้ธรรม สั่งสอนประชาชน ให้คนมีการศึกษา รู้จักพัฒนาชีวิต เจริญในศีล ในสมาธิ ในปัญญา

หนังสือ เล่าความแก่ พระสงฆ์วัดญาณเวศกวัน
โดย สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
พิมพ์ครั้งที่ ๑ ธันวาคม ๒๕๖๘ หน้า ๔๕

สามารถอ่านหนังสือเพิ่มเติมได้ที่:
https://www.papayutto.org/th/book_detail/784

หรือสามารถเลือกอ่านเล่มอื่นได้ที่:
https://www.papayutto.org/th/dhamma_books

#ธรรมะ #สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

Instagram: @watnyanavesakavan