คนบางคนไม่รู้จักคำกล่าวแม้แต่คำว่า "ขอบใจ" หรือ "ขอบคุณ" เพราะมันไม่รู้สึก ถ้ามันรู้สึกมันจะกล่าวคำว่าขอบคุณ ขอบใจ อย่างน้อยก็ยังเป็นการใช้หนี้ไปตามแบบ ตามโอกาส
.
คนที่มีแต่รับเอา ๆ ไม่มีให้เลยนี่มันเป็นที่เกลียดชังของคนทั้งหลาย...
แต่คนนั้นมันกลับรู้สึกตัวว่าเราได้ เราได้เปรียบ ก็กลายเป็นไม่มีธรรมะ
.
ถ้ามันมี #หิริ และ #โอตตัปปะ อยู่บ้างมันจะทำอย่างนั้นไม่ได้ เพราะฉะนั้นการที่ไม่รู้จักการตอบแทนคุณเขานั้นก็คือความไม่มีหิริและโอตตัปปะ หรือมักจะเรียกกันอีกอย่างหนึ่งว่าเป็นคน #อกตัญญ เพราะฉะนั้นคนที่อกตัญญูก็คือคนที่ไม่ใช้หนี้
.
#หนี้โดยธรรมชาติ
.
อย่ารู้จักกันแต่เพียงว่าเราไม่ติดหนี้ใครตามกฎหมาย ให้รู้เสียว่าเรายังเป็นหนี้ หรือติดหนี้ คน หรืออะไรอีกเป็นอันมาก แต่ว่าไม่ใช่ "ตามกฎหมาย" แต่ว่าเป็น "ตามธรรมชาติ"
.
หนี้โดยธรรมชาติ...เกิดมาลืมตาขึ้นมาในโลกมันก็เป็นหนี้แล้ว....คิดดูเองมองเห็นได้ง่าย พอเกิดออกมาก็เป็นหนี้บุญคุณบิดามารดาที่ให้เกิดมา แล้วก็เป็นหนี้อะไรอีกหลาย ๆ อย่างที่เขาทำไว้ดี ทำไว้ถูกต้อง เราเกิดมาก็ได้อาศัย
.
ความรู้ หยูกยา การบำบัดโรคภัยไข้เจ็บ พอเกิดมาเราก็ได้ใช้ได้กิน ได้ใช้ ก็เป็นหนี้บุคคลผู้ได้คิดค้นสิ่งเหล่านั้นขึ้นมา #ใส่ไว้ในโลก พอทารกเกิดมาจากท้องมารดาก็ได้ใช้ ได้กินได้ใช้ ก็เป็นหนี้ไปแล้ว
.
และมันก็ได้รับการคุ้มครองดูแลรักษาเรื่อยมา ๆ เช่นว่า ประเทศชาติมีระบบการปกครองดี มีกฎหมายดี มีการทำหน้าทีดี มีความปลอดภัย เราก็อยู่อย่างปลอดภัย ถ้ามันไม่มีสิ่งเหล่านี้ก็มีคนมาฆ่าตายเมื่อไรก็ได้ จะมีคนมาบุกรุก จะมีคนมาเหยียบย่ำ มาปล้นมาชิงมาอะไรก็ได้ นี่ก็เรียกว่ามันก็เป็นหนี้โดยไม่รู้ตัวแล้ว และบางคนก็ไม่อาจจะรู้หรือไม่คิด ไม่คิด ไม่ยอมรับรู้ก็มี มันก็มี มีไปตามแบบอันธพาล
.
เราควรจะระลึกถึงข้อที่ว่า #มันอยู่คนเดียวไม่ได้ในโลกนี้ มันจะต้องอาศัยซึ่งกันและกันไปลองคิดอยู่คนเดียวดู ลองคิดอยู่คนเดียวในโลกนี้ดูจะอยู่ได้ไหม จะอยู่ได้อย่างไร ในโลกนี้คนเดียว ไม่ว่าเขาจะยกโลกทั้งโลกนี้ให้เราเป็นเจ้าของครอง คนเดียวมันก็อยู่ไม่ได้นั่นแหละ
.
นี่เรียกว่ามันก็ต้องสัมพันธ์กันทุกอย่าง แล้วจะรู้จักบุญคุณของสิ่งต่าง ๆ ที่เราได้อาศัย คำว่าอาศัยนี่ก็ได้อาศัยกิน ได้อาศัยใช้สอย ได้อาศัยร่มเงา ได้อาศัยเพื่อความปลอดภัย ความสะดวกสบาย
.
#รู้คุณธรรมชาติ
.
คนโบราณเขาจึงมีการสั่งสอนอบรมให้รู้บุญคุณไปเสียหมด แล้วก็จะได้ไม่ทำผิดกับสิ่งเหล่านั้น
.
ผมนี่เกิดมาในครอบครัวที่แม่สอนให้รู้จักบุญคุณของน้ำ ของไม้ฟืน คือว่าไม่ใช้ให้มันเปลือง ไอ้น้ำก็ดี ไม้ฟืนก็ดี ไม่ใช้ให้มันเปลือง ต้องรู้จักบุญคุณของมันไม่ใช้ให้เปลือง รักษาทะนุถนอมเอาไว้ ล้างเท้าด้วยน้ำมากเกินไปก็ไม่ได้ก็ถูกต่อว่า หรือใช้ไม้ฟืนโดยไม่ประหยัดก็ถูกต่อว่า นี่เขาถือกันมาแต่โบราณนานกาลมาแล้ว รู้จักคุณค่าของสิ่งต่าง ๆ ที่เราอาศัยใช้สอย
.
เพราะฉะนั้นจึงสอนให้มีบุญคุณ มีคุณค่าไปเสียทั้งหมดพระจันทร์ พระอาทิตย์ พระโพสพ พระอะไรต่าง ๆ สารพัดอย่างจำไม่ไหวแล้ว มันจะเป็นเรื่องของไสยศาสตร์ก็จริง แต่ว่ามันก็ทำให้คนกตัญญู ให้คนระมัดระวัง ให้คนไม่สะเพร่า ให้คนมีความคิดนึกสุขุม รอบคอบ ละเอียดละออ จึงถูกสอนให้ยกมือไหว้ไปเสียทุกอย่างก็ว่าได้ เพราะมันมีบุญคุณ
.
แม่น้ำลำธารห้วยหนองคลองบึงบ้าง ถนนหนทาง มันก็มีบุญคุณไปหมด นี่คุณลองคิดดูซิว่าถ้ามันอยู่กันอย่างนี้มันจะเป็นอย่างไร คือยอมรับสภาพเป็นหนี้โดยหน้าชื่นตาบานไม่บิดพลิ้ว
.
เราเกิดมาได้เดินบนถนนหนทางได้ใช้คูใช้คลองใช้ ยอมรับว่าเป็นหนี้บุญคุณป่าไม้ให้ร่มเงา ยิ่งคิดไปมันก็ยิ่งมองเห็นความผูกพันเหล่านี้ว่ามันจะต้องยอมรับรู้ เราก็จะต้องตอบแทน จะต้องตอบแทนจะต้องช่วยรักษา ทรัพย์สมบัติของธรรมชาติ
.
เพราะฉะนั้นอย่าหาว่าคนโบราณโง่นะ เราจะโง่เองก็ไม่รู้นะ...ถือว่าพระอาทิตย์ พระจันทร์อะไรเหล่านี้ก็มีบุญคุณทั้งนั้น ไอ้คนสมัยใหม่อาจจะหาว่าคนโบราณโง่ ไอ้คนสมัยใหม่มันโง่เองมันไม่รู้ มันมีบุญคุณจริงนี่แล้วก็ยังสอนให้เรารู้จักบุญคุณ นึกถึง ระลึกนึกถึงและตอนแทนคุณ จะว่าโง่ยังไง จะว่างมงายยังไง
.
นี่เดี๋ยวนี้คิดดูให้ดี มันไม่มีอะไรที่ว่าจะไม่มีคุณ มันมีคุณมีค่าไปเสียทั้งนั้น และเราก็ได้อาศัย แม่พระธรณีแผ่นดินแม่น้ำคงคา พระพาย พระลม พระอากาศ พระอะไร พระฝน พระฟ้าอะไร มันก็ควรจะรับรู้ ที่ตอบแทนได้ก็ตอบแทน แต่มันก็ตอบแทนได้ด้วยการที่รับรู้นั่นแหละ รับรู้บุญคุณ จะกล่าวคำว่าขอบคุณๆ ขอบใจๆ สักทีหนึ่งก็ดี!
.
พุทธทาสภิกขุ
ที่มา : ธรรมบรรยาย เรื่อง ความเป็นหนี้ และความไม่เป็นหนี้
ปี พ.ศ. ๒๕๓๐ รหัสไฟล์เสียง 2115300929110
.
#สงบเย็นและเป็นประโยชน์ #สวนโมกข์กรุงเทพ