ค้นหาในเว็บไซต์ :

ปมาทมนุยุญฺชนฺติ พาลา ทุมฺเมธิโน ชนา คนพาลมีปัญญาทราม ย่อมประกอบแต่ความประมาท


ปมาทมนุยุญฺชนฺติ พาลา ทุมฺเมธิโน ชนา

คนพาลมีปัญญาทราม ย่อมประกอบแต่ความประมาท


คำอ่านบาลี

"ปะ-มา-ทะ-มะ-นุ-ยุต-ชัน-ติ / พา-ลา / ทุม-เม-ธิ-โน-ชะ-นา"

(หรืออ่านรวบตามจังหวะคาถา: ปะมาทะมะนุยุญชันติ พาลา ทุมเมธิโน ชะนา)

แปลความหมายและคำศัพท์
ปมาทมฺ (ปมาทํ = ความประมาท, ความเผลอเรอ, ความขาดสติ) + อนุยุญฺชนฺติ (ประกอบเนืองๆ, หมั่นเสพ, พัวพัน, คลุกคลีอยู่เป็นประจำ)

พาลา = คนพาล, คนโง่เขลาเบาปัญญา

ทุมฺเมธิโน = ผู้มีปัญญาทราม, ผู้มีปัญญาอันลามกหรือปัญญาค่อนข้างน้อย

ชนา = ชนทั้งหลาย, ผู้คน

คำแปลรวม: "คนพาลมีปัญญาทราม ย่อมประกอบ (หมั่นเสพหรือพัวพันอยู่กับ) ความประมาทเป็นนิจ"

(ตรงกันข้ามกับบัณฑิตผู้มีปัญญา ซึ่งมักรักษาความไม่ประมาทไว้เป็นนิจ)

อธิบายเพิ่มเติม
พุทธสุภาษิตบทนี้สะท้อนสัจธรรมเกี่ยวกับพฤติกรรมและระดับจิตใจของปุถุชนที่ขาดการอบรมทางปัญญา โดยมีประเด็นสำคัญที่น่าสนใจ ดังนี้:

ความหมายของ "ความประมาท" (ปมาทะ):

ในทางพุทธศาสนา ความประมาทไม่ได้หมายถึงแค่การทำอะไรซุ่มซ่าม แต่หมายถึง "ความเผลอสติ ขาดความระแวดระวังในการทำความดี" หรือการปล่อยให้จิตใจตกไปสู่อำนาจของกิเลส (โลภ โกรธ หลง) คนประมาทจึงมักคิดว่าตนเองยังมีเวลาเหลือเฟือ ยังไม่แก่ ยังไม่ตาย จึงใช้ชีวิตอย่างไร้จุดหมาย ปล่อยวันเวลาให้ล่วงไปโดยเปล่าประโยชน์

ลักษณะของ "คนพาลและผู้มีปัญญาทราม" (ปาล ทุมเมธิโน):

คำว่า "พาล" ในที่นี้ไม่ได้แปลว่าเกเรหรือชอบหาเรื่องเสมอไป แต่หมายถึง ผู้มีจิตใจมืดบอดต่อกุศลธรรม แยกแยะไม่ออกว่าอะไรคือประโยชน์และไม่ใช่ประโยชน์ ส่วนคำว่า "ทุมเมธิโน" (ผู้มีปัญญาทราม) เป็นการขยายความว่า เพราะขาดปัญญาที่จะมองเห็นโทษภัยในระยะยาวของความประมาท พวกเขาจึงมองเห็นความสนุกสนานชั่วครู่ชั่วคราวหรือความเกียจคร้านเป็นเรื่องดี

วงจรอุบาทว์ของความประมาท:

คำว่า "อนุยุญชันติ" (ประกอบเนืองๆ) บ่งบอกถึงพฤติกรรมที่ทำซ้ำๆ จนเป็นนิสัย คนพาลไม่ได้ประมาทเพียงครั้งคราว แต่เสพติดความประมาท ปล่อยปละละเลยกิจที่ควรทำ (เช่น การศึกษาหาความรู้ การทำความดี การพัฒนาจิตใจ) จนความเคยชินนั้นพาชีวิตดิ่งลงสู่ความเสื่อม

บทสรุป
พุทธสุภาษิตบทนี้เตือนใจเราให้ตระหนักถึงภัยอันน่ากลัวของ "ความประมาท" ซึ่งเป็นหลุมพรางที่คนพาลและผู้ไร้ปัญญาหลงเข้าไปติดกับอยู่เสมอ การปล่อยให้ความเกียจคร้านและการขาดสติครอบงำจิตใจ ถือเป็นเครื่องหมายของความไร้ปัญญา

ในทางตรงกันข้าม หากเราปรารถนาจะเป็นผู้เจริญและมีปัญญา สิ่งแรกที่ควรยึดถือคือ "ความไม่ประมาท (อัปปมาทะ)" หมั่นรู้ตัวทั่วพร้อม มีสติกำกับในทุกการกระทำ คำพูด และความคิด เพื่อไม่ให้ชีวิตตกไปในทางเสื่อมเสีย
๛



60







   

 ธรรมะไทย