พุทธสุภาษิตบทนี้เป็นคำสอนที่ลึกซึ้งและเตือนสติเกี่ยวกับการทำงานหรือการตัดสินใจด้วยความประมาทและเร่งรีบจนเกินไป โดยไม่รอบคอบพิจารณาให้ถี่ถ้วนเสียก่อนครับ

1. คำอ่านบาลี (บาลีอักษรไทย)

อสเมกฺขิตกมฺมนฺตํ (อะ-สะ-เมก-ขิ-ติ-กำ-มัน-ตัง)

ตุริตาภินิปาตินํ (ตุ-ริ-ตา-ภิ-นิ-ปา-ติ-นัง)

ตานิ กมฺมานิ ตปฺเปนฺติ (ตา-นิ-กำ-มา-นิ-ตัป-เปน-ติ)

อุณฺหํ วชฺโฌหิตํ มุเขํ (อุน-หัง-วัช-ฌอ-หิ-ตัง-มุ-เขัง)

2. การแปลศัพท์และการอธิบายเพิ่มเติม

อสเมกฺขิตกมฺมนฺตํ = การงานที่บุคคลไม่ได้พิจารณาใคร่ครวญให้รอบคอบก่อนทำ (อสเมกฺขิต = ไม่ได้ตรวจตรา/ไม่รอบคอบ + กมฺมนฺตํ = การงาน)

ตุริตาภินิปาตินํ = ผู้ที่ด่วนได้ด่วนทำด้วยความรีบร้อนพรวดพราด (ตุริต = เร่งรีบ + อภินิปาติน = ตกลงไป พุ่งพรวดเข้าไป)

ตานิ กมฺมานิ ตปฺเปนฺติ = การงานเหล่านั้นย่อมเผาลน (ก่อความเดือดร้อน ทุกข์ร้อน) ให้เดือดร้อน

อุณฺหํ วชฺโฌหิตํ มุเขํ = เปรียบเหมือน (การกิน) อาหารที่ยังร้อนจัดที่กลืนเข้าปากไป (วชฺโฌหิตํ = อันเขากลืนเข้าไปแล้ว, อุณฺหํ = ร้อน, มุเขํ = ในปาก)

ขยายความ:

สุภาษิตนี้เปรียบเทียบให้เห็นภาพได้อย่างชัดเจนว่า เมื่อคนเราหิวหรือรีบกินอาหารโดยไม่เป่าหรือรอให้คลายความร้อนเสียก่อน พอตักอาหารที่ร้อนจัดเข้าปากหรือกลืนลงไป ผลลัพธ์คือความแสบร้อน ลวกปาก ลวกคอ และสร้างความเจ็บปวดทรมานทันที

ในทำนองเดียวกัน หากเราทำธุรกิจ หน้าที่การงาน หรือตัดสินใจเรื่องสำคัญโดยใช้อารมณ์ความรีบเร่ง ขาดการวางแผนและการประเมินความเสี่ยง ผลเสียที่จะตามมาก็เปรียบเสมือนความร้อนที่ย้อนกลับมาทำร้ายตัวเราเอง ทำให้ต้องมานั่งแก้ปัญหาหรือเดือดร้อนภายหลัง

3. บทสรุปเพื่อการนำไปใช้

สติและปัญญามาก่อนความเร็ว: ความขยันและความรวดเร็วเป็นสิ่งที่ดี แต่ต้องมาพร้อมกับ "ปัญญา" ที่ไตร่ตรองความพร้อมและผลกระทบที่จะตามเสียก่อน

คิดให้รอบคอบก่อนลงมือ: ก่อนจะเริ่มโปรเจกต์ งาน หรือตัดสินใจเรื่องใหญ่ ควรเผื่อเวลาสำหรับการวางแผน ตรวจสอบข้อผิดพลาด และมองหาอุปสรรคที่อาจเกิดขึ้น

ความรีบร้อนสร้างความเสียหาย: การแก้ปัญหาเฉพาะหน้าหรือการทำอะไรลวกๆ เพื่อให้เสร็จๆ ไป มักจะสร้างภาระงานที่ต้องมาตามแก้มากกว่าเดิม (เสียน้อย เสียยาก เสียมากเสียง่าย)

๛