พุทธสุภาษิต

นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา
คำอ่าน: นิพ-พา-นัง ปะ-ระ-มัง วะ-ทัน-ติ พุด-ธา

แปล:
พระพุทธเจ้าทั้งหลายตรัสว่า นิพพานเป็นธรรมอย่างยิ่ง
หรือแปลให้สละสลวยว่า
พระพุทธเจ้าทั้งหลายตรัสนิพพานว่าเป็นธรรมอันประเสริฐอย่างยิ่ง

แยกศัพท์
นิพฺพานํ อ่านว่า นิพพานัง — นิพพาน, ธรรมที่ดับกิเลสและกองทุกข์
ปรมํ อ่านว่า ปะระมัง — อย่างยิ่ง, สูงสุด, ประเสริฐที่สุด
วทนฺติ อ่านว่า วะทันติ — ย่อมกล่าว, ย่อมตรัส
พุทฺธา อ่านว่า พุทธา — พระพุทธเจ้าทั้งหลาย, ผู้ตรัสรู้แล้ว

ตามลำดับคำในบาลี คือ
นิพพานัง — ปะระมัง — วะทันติ — พุทธา
แปลว่า พระพุทธเจ้าทั้งหลายตรัสว่า นิพพานเป็นธรรมอย่างยิ่ง

อธิบายธรรม

คำว่า “นิพพาน” หมายถึง ธรรมที่ดับกิเลสและดับทุกข์โดยสิ้นเชิง ได้แก่ ความสิ้นไปแห่ง ราคะ โทสะ โมหะ อันเป็นรากเหง้าของการเวียนว่ายตายเกิด

ที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า “ปรมํ” — อย่างยิ่ง เพราะนิพพานเป็นจุดหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนา ไม่ใช่เพียงความสุขชั่วคราวในโลก แต่เป็น ความดับทุกข์โดยสิ้นเชิง เป็นธรรมที่พ้นจากการเกิด แก่ เจ็บ และตาย

การจะเข้าถึงนิพพาน มิใช่ด้วยการปรารถนาเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดำเนินตาม มรรคมีองค์ ๘ ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ เป็นต้น ซึ่งสรุปลงใน ศีล สมาธิ ปัญญา จนสามารถละกิเลสได้ตามลำดับ

กล่าวโดยหลัก อริยสัจ ๔ นิพพานจัดเป็น นิโรธ คือความดับทุกข์ เมื่อเหตุแห่งทุกข์คือ ตัณหา ดับลง ทุกข์ย่อมดับตาม

ข้อคิดสำหรับนำไปปฏิบัติ

พุทธสุภาษิตนี้สอนให้เห็นว่า สิ่งที่ประเสริฐที่สุดไม่ใช่ลาภ ยศ สรรเสริญ หรือความสุขทางโลก เพราะสิ่งเหล่านี้ล้วนไม่เที่ยง ยังอยู่ภายใต้กฎแห่งความเกิดขึ้นและเสื่อมไป

สิ่งที่ควรแสวงหาอย่างแท้จริง คือ ความพ้นจากกิเลสและความทุกข์ โดยเริ่มต้นจากการรักษาศีล ฝึกจิตให้ตั้งมั่น และอบรมปัญญาให้เห็นความจริงของชีวิตตามหลัก อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา

○ สรุป

นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา หมายความว่า พระพุทธเจ้าทั้งหลายตรัสว่า นิพพานเป็นธรรมอย่างยิ่ง เพราะเป็นธรรมอันสูงสุดที่ดับกิเลสและกองทุกข์ได้โดยสิ้นเชิง ผู้ปรารถนานิพพานจึงต้องปฏิบัติตามมรรคมีองค์ ๘ อบรมศีล สมาธิ และปัญญา เพื่อละตัณหาและกิเลส อันเป็นเหตุให้เกิดทุกข์และการเวียนว่ายตายเกิด เมื่อกิเลสดับ ทุกข์ก็ดับ จึงถึงความสงบอันเป็นบรมธรรม คือ นิพพาน.
๛