ยาจนฺโต อปฺปิโย โหติ คนผู้ขอย่อมไม่เป็นที่รัก (ของผู้ถูกขอ)

พุทธสุภาษิต:

ยาจนฺโต อปฺปิโย โหติ

1. คำอ่านภาษาไทย
คำอ่าน: ยา-จัน-โต อับ-ปิ-โย โห-ติ

2. แยกศัพท์และอธิบายความหมาย
ยาจนฺโต (ยาจันโต) : ผู้ขอ / คนที่กำลังเอ่ยปากขอสิ่งของจากผู้อื่น

อปฺปิโย (อัปปิโย) : ไม่เป็นที่รัก / ไม่เป็นที่พอใจ / เป็นที่รังเกียจ (มาจาก อ + ปิย)

โหติ (โหติ) : ย่อมเป็น / ย่อมมี

แปลความหมายโดยรวม: "ผู้ขอย่อมไม่เป็นที่รัก (ของผู้ถูกขอ)"

3. อธิบายเพิ่มเติม
สุภาษิตนี้สะท้อนถึงธรรมชาติและจิตวิทยาของมนุษย์ได้อย่างลึกซึ้ง:

ด้านจิตวิทยา: โดยทั่วไป มนุษย์มีความตระหนี่หรือมีความหวงแหนในทรัพย์สินของตน เมื่อมีผู้อื่นมาเอ่ยปากขอ สิ่งของนั้นอาจต้องสูญเสียไป ทำให้ผู้ถูกขอเกิดความรู้สึกอึดอัด ลำบากใจ หรือรำคาญใจ

คุณค่าของการพึ่งพาตนเอง: พระพุทธศาสนาเน้นย้ำเรื่องการรักษาสักกะและเกียรติของตนเอง การเอ่ยปากขอผู้อื่นบ่อยครั้งทำให้คุณค่าและศักดิ์ศรีในตัวเองลดลง และทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลลดความราบรื่นลง

ข้อยกเว้น: ในทางธรรม การขอจะทำได้ต่อเมื่อผู้ถูกขอเป็นญาติ มิตรสหายที่สนิทสนม หรือเป็นผู้ที่เคยเอ่ยปากไว้ก่อนว่า "หากขาดเหลือสิ่งใดให้บอก" เท่านั้น หากขอนอกเหนือจากนี้ ย่อมสร้างความหนักใจให้แก่ผู้รับเสมอ

4. สรุป
สุภาษิตนี้สอนให้เรามุ่งเน้นการพึ่งพาตนเอง ขยันหมั่นเพียรในการทำงานเพื่อเลี้ยงชีพ และใช้ชีวิตด้วยความอดทน ไม่สร้างความลำบากใจให้ผู้อื่นด้วยการเอ่ยปากขอโดยไม่จำเป็น เพื่อรักษาศักดิ์ศรีของตนเองและรักษาสัมพันธภาพที่ดีกับคนรอบข้าง
๛