น สนฺถวํ กาปุรเสนกยิรา ไม่ควรทำความชอบพอกับคนชั่ว คำอ่านภาษาบาลี "น สันถะวัง กาปุระเสนะ กะยิรา" (สะกดตามรูปประโยคบาลี: น สนฺถวํ กาปุรเสน กยิรา) โครงสร้างและคำแปลตามรูปศัพท์ บทสรุปทางไวยากรณ์เพื่อให้เห็นความหมายของแต่ละคำ: น แปลว่า ไม่ สนฺถวํ (สันถะวัง) แปลว่า ความสนิทสนม, ความชอบพอ, ไมตรี กาปุรเสน (กาปุระเสนะ) แปลว่า กับคนชั่ว, กับคนถ่อย, กับคนทราม (มาจาก ก [เลว/ชั่ว] + ปุริส [บุรุษ/คน] + อิเน [ด้วย/กับ]) กยิรา (กะยิรา) แปลว่า ควรทำ (ในที่นี้ปฏิเสธด้วย "น" จึงแปลว่า ไม่ควรทำ) อธิบายความหมายเพิ่มเติม พระพุทธสุภาษิตบทนี้มุ่งเต้นเตือนใจในเรื่อง "การเลือกคบคน" ซึ่งเป็นมงคลชีวิตข้อแรก ๆ (อเสวนา จ พาลานํ - การไม่คบคนพาล) คำว่า "ไม่ควรทำความชอบพอ" หรือ "ไม่ควรสนิทสนม" ในที่นี้ ไม่ได้หมายความว่าให้เราไปตั้งตนเป็นศัตรู เกลียดชัง หรือกลั่นแกล้งคนชั่ว แต่หมายถึง การเว้นระยะห่าง ไม่เอาตัวเข้าไปผูกพัน ไม่ร่วมอุดมการณ์ และไม่นำพฤติกรรมของเขาเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในชีวิต เพราะคนชั่วมักชักนำไปในทางที่เสื่อม ทั้งเสียทรัพย์ เสียชื่อเสียง หรืออาจนำภัยพิบัติมาสู่เราได้ในอนาคต โบราณมักเปรียบเทียบคนชั่วเหมือน "ถ่านที่ร้อน" ถ้าเราไปจับตอนที่มันยังคุอยู่ มือเราก็จะพองและไหม้เกรียม แต่ต่อให้มัน "เย็นแล้ว" (ไม่ได้ทำร้ายเราโดยตรง) การไปจับมันก็ยังทำให้มือเราดำสกปรกอยู่ดี เปรียบเหมือนการคบคนชั่ว ต่อให้เขาไม่ได้ทำร้ายเรา แต่ชื่อเสียงและภาพลักษณ์ของเราก็ย่อมมัวหมองไปด้วยในสายตาของสังคม บทสรุป "คบคนพาล พาลพาไปหาผิด" การหลีกเลี่ยงที่จะสนิทสนมกับคนชั่ว คือเกราะป้องกันตนเองที่ดีที่สุด เพราะจิตใจของมนุษย์เราพร้อมที่จะซึมซับสิ่งแวดล้อมรอบตัวอยู่เสมอ การเลือกผูกมิตรเฉพาะกับคนดี (กัลยาณมิตร) จึงเป็นทางมาแห่งความเจริญและความปลอดภัยในชีวิต ๛