เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ เย ปมชฺชนฺติ มาณวา มาณพเหล่าใดประมาท มาณพเหล่านั้นย่อมโศกเศร้าตลอดราตรีนาน
คำอ่านภาษาบาลี
เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ เย ปมชฺชนฺติ มาณวา
อ่านว่า: เต ที-คะ-รัด-ตัง โส-จัน-ติ เย ปะ-มัด-ชัน-ติ มา-นะ-วา
อธิบายความหมายเพิ่มเติม
ถ้าแปลตรงตัวตามหลักไวยากรณ์บาลี จะแยกคำประโยคได้ดังนี้:
มาณวา (มาณพทั้งหลาย) เย (เหล่าใด) ปมชฺชนฺติ (ย่อมประมาท): คนเราถ้าปล่อยปละละเลย ขาดสติ ปล่อยชีวิตไปตามกิเลสหรือความมักง่าย
เต (มาณพเหล่านั้น) โสจนฺติ (ย่อมเศร้าโศก) ทีฆรตฺตํ (ตลอดราตรีนาน): ความประมาทในวันนี้ จะส่งผลเป็นความทุกข์ทรมานและความเสียดายที่กัดกินใจไปอีกยาวนาน (คำว่า "ราตรีนาน" เป็นสำนวนเปรียบเปรยถึงระยะเวลาที่ยาวนานมาก เหมือนคืนที่นอนไม่หลับเพราะความทุกข์)
ขยายความข้อน่าคิด:
ความประมาทคืออะไร? ในทางธรรม ความประมาท คือการอยู่โดยขาดสติ คิดว่า "เดี๋ยวค่อยทำ" "ยังเหลือเวลาอีกเยอะ" หรือการปล่อยตัวไปกับสิ่งมอมเมา โดยลืมไปว่าเวลาและโอกาสในชีวิตมีจำกัด
โศกเศร้าตลอดราตรีนาน: เวลาที่เราประมาท ผลลัพธ์ร้ายๆ มักไม่เกิดทันที แต่เมื่อมันส่งผลแล้ว (เช่น สอบตก, ธุรกิจเจ๊ง, สุขภาพพัง, หรือสูญเสียคนรักเพราะไม่เคยดูแล) ความรู้สึกผิดและความทุกข์นั้นจะอยู่กับเราไปนานแสนนาน เปรียบเหมือนคนที่ต้องเผชิญกับค่ำคืนที่มืดมิดและยาวนานไม่มีที่สิ้นสุด
สรุปใจความสำคัญ
พุทธสุภาษิตบทนี้สอนให้เรา "ตระหนักถึงคุณค่าของเวลาและสติ"
ความสุขจากการผลัดวันประกันพรุ่ง หรือความสนุกชั่วครู่ชั่วคราวจากการปล่อยตัวตามใจ มักจะต้องแลกมาด้วยน้ำตาและความทุกข์ใจในระยะยาว หนทางแก้คือการฝึกตนให้เป็นคนไม่ประมาท ทำหน้าที่ของตัวเองในปัจจุบันให้ดีที่สุด เพื่อจะได้ไม่ต้องมานั่งนึกเสียดายและโศกเศร้าในภายหลัง
๛
