|
 |
|
หั ว ข้ อ เ รื่ อ ง ที่ ๒ : ลักษณะของฌาน ๔ |
|
โ ด ย : พระอริยคุณาธาร ( ปุสฺโส เส็ง ) |
พระบาลีอันเป็นหลักฐานแสดงฌาน ๔ นี้มีมากแห่ง และแสดงลักษณะไว้ตรงกันหมดทั้ง
แสดงว่า ฌาน ๔ ชั้นนี้ เป็นสมาธิพละ สมาธิสัมโพชฌงค์ และสัมมาสมาธิองค์แห่งมรรค
ด้วยพระบาลีมีดัง ต่อไปนี้
๑. ปฐมฌาน "
วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกฺชํ
ปีติสุขํ
ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ " คือ สงัดเงียบจากกาม
สงัดเงียบจาก อกุศลธรรม แล้วเข้า
ปฐมฌาน ซึ่งมีวิตก มีวิจารมีปีติ และมีสุขเกิดจากวิเวกอยู่
๒. ทุติยฌาน "
วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ
อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ
" คือ ระงับวิตกวิจารแล้วเข้าทุติยฌาน
ซึ่งมีความผ่องใสในภายใน มีความปรากฏเด่นเป็นดวงเดียว แห่งจิตใจ
ไม่มีวิตกวิจาร มีปีติ
และสุขเกิดแต่สมาธิอยู่
๓. ตติยฌาน
ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน
ปฏิสํเวเทติ ยนฺตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารีติ
ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ
คือ สำรอกปีติ แล้วเข้าตติยฌาน ซึ่งเป็นผู้วางเฉย มีสติ
สัมปชัญญะและเสวยสุขด้วยกาย ที่
พระอริยเจ้ากล่าวว่า ผู้วางเฉย มีสติ อยู่เป็นสุข ดังนี้
๔. จตุตถฌาน
สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ
อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธิ จตุตฺถํฌานํ
อุปสมฺปชฺช วิหรติ คือ การละสุข
ละทุกข์ และดับโสมนัส โทมนัสก่อนนั่นเทียวแล้วเข้าจตุตถฌาน
ซึ่งไม่มีสุข ไม่มีทุกข์ มีแต่
อุเบกขากับสติและความบริสุทธิ์ของจิตเท่านั้น |
|
|
Users Online = 28, this page = 1 
