นเม นามนฺตสฺส ภเช ภชนฺตํ
ควรนอบน้อมแก่คนที่นอบน้อมเรา ควรคบคนที่คบเรา

พุทธสุภาษิต

คำอ่านภาษาบาลี
นะเม นามันตัสสะ ภะเช ภะชันตัง

อธิบายเพิ่มเติม
พุทธสุภาษิตบทนี้สอนเรื่อง "การเลือกคบคนและการตอบสนองอย่างมีหลักการ" เพื่อป้องกันไม่ให้เราเสียเปรียบ ถูกเอาเปรียบ หรือเสียเวลาไปกับความสัมพันธ์ที่ไร้ค่า โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเด็นหลักคือ:

"ควรนอบน้อมแก่คนที่นอบน้อมเรา" (นเม นามนฺตสฺส)

การให้ความเคารพ อ่อนน้อมถ่อมตน หรือยอมลดทิฐิลง ควรทำกับคนที่เขาให้เกียรติและนอบน้อมต่อเราเช่นกัน หากเราไปนอบน้อมยอมคนที่ไม่เห็นคุณค่า หรือคนที่มีแต่ความเย่อหยิ่ง ถือดี ก็มีแต่จะทำให้เราดูไร้ค่าและเปิดโอกาสให้เขาข่มเหงได้

"ควรคบคนที่คบเรา" (ภเช ภชนฺตํ)

มิตรภาพและความสัมพันธ์ที่ดีต้องเกิดจากความจริงใจทั้งสองฝ่าย (Mutual Respect) ถ้าเราพยายามรักษาความสัมพันธ์อยู่ฝ่ายเดียว พยายามไปสนิทสนมกับคนที่ไม่ได้อยากคบหาเรา หรือคบเราเพียงเพื่อผลประโยชน์ ก็จะนำมาซึ่งความทุกข์ใจ การเลือกคบเฉพาะคนที่จริงใจและพร้อมจะก้าวเดินไปกับเราจึงเป็นสิ่งที่ดีที่สุด

สรุป
สุภาษิตนี้ไม่ได้สอนให้เราเป็นคนใจแคบ หรือไร้เมตตา แต่สอนให้มี "อุบายปัญญาในการดำเนินชีวิต" รู้จักรักนวลสงวนสิทธิ์ และรักษาสักดิ์ศรีของตนเอง ความจริงใจและความเคารพเป็นสิ่งมีค่า จึงควรมอบมันให้กับคนที่มองเห็นคุณค่าและพร้อมที่จะมอบสิ่งเหล่านั้นกลับคืนมาให้เราเช่นกัน
๛