อุกฺกฏฺเฐ สูรมิจฺฉนฺติ ในการสลักสำคัญย่อมต้องการคนกล้า

พุทธสุภาษิต
เอกนิบาตชาดก


๏ พุทธสุภาษิตบทนี้มาจาก จูฬนันทิชาดก ซึ่งเป็นอมตะวาจาที่กล่าวถึงการเฟ้นหาคนดีและคนเก่งให้ถูกที่ถูกเวลา

1. คำอ่านภาษาบาลี
อ่านว่า: อุก-กัด-เถ / สู-ระ-มัด-ฉัน-ติ
________________________________________

2. ความหมายและการอธิบาย
คำแปล: "เมื่อเกิดเหตุการณ์สลักสำคัญ ย่อมต้องการคนกล้า"
คำว่า "อุกฺฏฺเฐ" (เหตุสลักสำคัญ) ในที่นี้ ไม่ได้หมายถึงเพียงเหตุการณ์ปกติ แต่หมายถึงสภาวะวิกฤต ช่วงเวลาหน้าสิ่วหน้าขวาน หรือสถานการณ์ที่ต้องใช้การตัดสินใจที่เด็ดขาดและมีความเสี่ยงสูง
การอธิบายเชิงลึก:
• ในยามปกติ: เราอาจจะเห็นคนมากมายรอบตัวที่ดูเหมือนมีความสามารถ มีความรู้ หรือพูดจาดี
• ในยามวิกฤต: เมื่อมีภัยมาถึงตัว หรือมีงานยากที่ไม่มีใครกล้ารับผิดชอบ "คนกล้า" (สูร) จะปรากฏตัวออกมา เพราะความกล้าในทางพุทธศาสนาไม่ใช่แค่ความมุทะลุ แต่คือ ความกล้าหาญทางจริยธรรม และ ความกล้าที่จะเผชิญความจริง เพื่อแก้ไขปัญหาให้ลุล่วง
________________________________________

3. บทวิเคราะห์และข้อสรุป
สุภาษิตนี้มักถูกหยิบยกมาเปรียบเทียบกับอีก 3 สถานการณ์เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น (จากพระสูตรเดียวกัน) คือ:

สถานการณ์ บุคคลที่โลกต้องการ/ค้นพบ
เมื่อเกิดเรื่องสลักสำคัญ/วิกฤต ต้องการ คนกล้า
เมื่อเกิดข่าวลือ/ความวุ่นวาย ต้องการ คนมีสติปัญญา (ผู้ไม่ตื่นตูม)
เมื่อมีข้าวปลาอาหารบริบูรณ์ ต้องการ คนที่รักเราจริง
เมื่อเกิดปัญหาขัดแย้ง ต้องการ บัณฑิต

สรุปสั้นๆ:
ค่าของ "คนกล้า" จะเด่นชัดที่สุดเมื่อสถานการณ์เข้าสู่ภาวะคับขัน เปรียบเหมือนทองแท้ที่ไม่แพ้ไฟ หรือเหมือนแม่ทัพที่จะเห็นฝีมือได้ก็ต่อเมื่ออยู่ในสนามรบเท่านั้น
๛