มีเรื่องเล่าในพระไตรปิฎก มีพระราชา 2 เมืองทำศึกสงครามกัน องค์แรกมีปุโรหิต ปุโรหิตนี่ก็คล้ายดาบส ติดต่อกับพระอินทร์ได้ พระราชาก็ไปถามปุโรหิตว่า ไหนช่วยไปถามพระอินทร์หน่อยว่า สงครามครั้งนี้ ฉันจะชนะมั้ย ปุโรหิตก็คงจะนั่งทางใน ติดต่อกับพระอินทร์ได้ พระอินทร์บอกว่าชนะแน่ พระราชาพอรู้ว่าชนะแน่ ก็เลยไม่กระตือรืนร้น ไม่ทำความเพียร ไม่วางแผนเท่าไร...

พระราชาอีกเมืองหนึ่ง ก็มีปุโรหิต ปุโรหิตก็มาบอกเหมือนกันว่า ศึกสงครามนี้พระองค์แพ้นะ แต่ว่าพระราชาของเมืองที่สองไม่เชื่อ ไม่เชื่อคำทำนายทายทัก...มีการซ้อม มีการวางแผน มีการตระเตรียมอย่างดี ทั้งเสบียง ทั้งอาวุธ พอทำสงครามเข้าจริงๆ ปรากฏว่า กษัตริย์ฝ่ายหลังที่พระอินทร์บอกว่าจะแพ้ ก็กลับชนะ กษัตริย์ที่พระอินทร์บอกว่าชนะ ก็แพ้

ฝ่ายแพ้นี้ก็ตกใจผิดหวัง โกรธแค้น ก็ไปต่อว่าปุโรหิต ปุโรหิตก็ไปต่อว่าพระอินทร์ ว่าทำไมบอกว่าจะชนะ แต่ทำไมถึงกลายเป็นแพ้ พระอินทร์ก็พูดเสียงอ่อยๆ ว่า

#ความเพียรของมนุษย์เทวดาก็กีดขวางไม่ได้

เทวดาบอกว่า พระราชาองค์แรกชนะแน่ แต่ว่าพระราชาองค์ที่สอง มีความเพียรมาก มีความขยัน และความเพียรก็สามารถเอาชนะคำทำนายของเทวดา หรือเอาชนะเทพลิขิต พรหมลิขิตได้

ชาวพุทธเราต้องเชื่อ เชื่อเรื่องกรรม กรรมในที่นี่มิใช่วิบากกรรม แต่คือ "การกระทำ" ของเจ้าของ ถ้าเจ้าของกระทำความดี ขยันหมั่นเพียร ก็เอาชนะคำทำนายได้

มีผู้หญิงคนหนึ่งนะ สมองพิการ แต่แม่ก็ให้เกิดมา พูดไม่ได้ เดินก็ไม่ได้ ต้องใช้รถเข็น เสียเปรียบคนเยอะมากเลยนะ พูดไม่ได้ สมองพิการ ที่จริงก็พิการเฉพาะสมองส่วนที่เกี่ยวกับการพูดและการเดินเหิน แต่ว่าอย่างอื่นดีปกติ เธอก็สามารถที่จะเรียนจนกระทั่งจบเป็นดอกเตอร์ได้ ปริญญาเอกในมหาวิทยาลัยที่ประเทศอเมริกา มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย UCLA ทั้งที่ต้นทุนนี่ต่ำ จะว่าติดลบก็ไม่เชิง แต่ต้นทุนน้อย เพราะว่าพิการ แต่ว่าก็สามารถจะเรียนได้ดี แล้วก็ชีวิตก็มีความก้าวหน้า มั่นคง นี่เพราะอะไร เพราะความเพียร มีความเพียรมาก ไม่ท้อถอย

คนหลายคนนี่เค้าต้นทุนต่ำนะ เช่นพิการ บางคนก็มีแค่ตัวกับหัว แขนไม่มีขาไม่มี แต่เค้าก็สามารถจะใช้ชีวิตอย่างมีความสุขได้ พึ่งตัวเองได้ทุกอย่าง กินข้าวก็กินได้เอง ทั้งที่ไม่มีแขนนะ แต่งตัวใส่เสื้อผ้าก็ใส่ได้เอง ทำเองได้ แล้วก็เรียนหนังสือเองจนจบ เป็นครู เป็นนักหนังสือพิมพ์ แล้วก็มีความสุขด้วย เค้าบอกว่า ผมเกิดมาพิการแต่มีความสุขและสนุกทุกวัน...

คนเราจะดีหรือชั่ว จะเจริญหรือตกต่ำนี่อยู่ที่การกระทำมากเลย มันไม่ได้อยู่ที่ว่ามี(ต้นทุน)อะไรมาก่อน

อันนี้คล้ายๆ กับแม่ครัวนะ แม่ครัวบางคนเครื่องครัวก็น้อย วัตถุดิบก็มีไม่มาก แต่ปรุงอาหารได้อร่อย แม่ครัวบางคนเครื่องเยอะ วัตถุดิบมากมาย แต่ว่าทำไมปรุงอาหารไม่อร่อย อยู่ที่ฝีมือ อยู่ที่ความตั้งใจ

แม่ครัวที่มีเครื่องครัวน้อย มีวัตถุดิบน้อยเค้าก็ตั้งใจใช้ความคิดใช้ปัญญา เอาของไม่กี่อย่างมาทำให้อร่อยได้ นี่เรียกว่าต้นทุนน้อย ต้นทุนต่ำ แต่ว่าผลงานดี เพราะใช้ความเพียร หลายคนนี่ต้นทุนเยอะ มีตัวช่วยมากแต่ว่าไม่ได้ใช้ความเพียรมาก ผลงานก็ไม่ดี อาหารก็ไม่อร่อย

แม่ครัวที่เก่ง แม้ของจะได้น้อย ก็ไม่มัวแต่บ่นนะ ทำไมฉันได้ของมาน้อย แบบนี้ฉันจะสู้เค้าได้ยังไง คนเก่งเค้าไม่บ่นหรอก เพราะบ่นแล้วเสียเวลา บ่นแล้วทุกข์ เค้าจะตั้งหน้าตั้งตาดูว่า จะเอาของที่มีน้อยๆ นี่มาทำให้มันดีได้อย่างไร

คนที่พิการ คนที่เจ็บ คนที่ป่วย เค้าจะไม่มัวมาบ่นนะ ถ้าเป็นคนฉลาดเค้าจะไม่มาบ่นว่า ทำไมฉันเกิดมาพิการ ทำไมฉันเกิดมาป่วยนั้นป่วยนี่ ทำกรรมอะไรมา ไม่มาเสียถาม ไม่มาเสียเวลาบ่นนะ แต่เค้าจะทำความเพียร ตั้งหน้าตั้งตาทำความเพียร ทำความดี ทั้งศึกษาวิชาความรู้ เพียรทั้งทางโลก เพียรทั้งทางธรรม ก็จะประสบความเจริญ มีความสุขได้

พระพุทธศาสนาจึงเน้นเรื่องความเพียรมาก

#บุคคลล่วงทุกข์ได้เพราะความเพียร

พระพุทธเจ้าตรัสเอาไว้ ถ้าเป็นชาวพุทธนี่ต้องเชื่อกรรมนะ เชื่อกรรมเชื่อการกระทำ และการกระทำที่สำคัญก็คือความเพียรพยายาม ไม่กลัวคำทำนายทายทัก แล้วก็ไม่ไปสนใจ ไม่ไปกลุ้มอกกลุ้มใจกับอดีตที่ผ่านมา

คำทำนายทายทักเรื่องอนาคต มันยังไม่สำคัญเท่ากับปัจจุบัน อดีตมันก็ผ่านไปแล้ว มันไม่สำคัญเท่ากับปัจจุบัน ชาวพุทธเราจะเน้นเรื่องปัจจุบัน #ทำความดี #ทำความเพียรตรงปัจจุบัน แล้วมันจะสร้างอนาคตที่ดีได้ แล้วอดีตมันก็จะลากจิตลากใจของเราต่อไปไม่ได้ ก็จะเป็นอิสระจากอดีตได้

พระไพศาล วิสาโล

ที่มา : ชนะคำทำนายด้วยความเพียร
ถอดเสียงคำบรรยาย โดย จิรชยา บุญญฤทธิ์