ค้นหาในเว็บไซต์ :

โย จ ปุพฺเพ ปมชฺชิตฺวา ปจฺฉา โส นปฺปมชฺชติ โสมํ โลกํ ปภาเสติ อพฺภา มุตฺโต ว จนฺทิมา เมื่อก่อนประมาท ภายหลังไม่ประมาท เขาชื่อว่ายังโลกนี้ให้สว่าง เหมือนพระจันทร์พ้นจากเมฆหมอกฉะนั้น


○ พุทธสุภาษิต:

โย จ ปุพฺเพ ปมชฺชิตฺวา ปจฺฉา โส นปฺปมชฺชติ
โสมํ โลกํ ปภาเสติ อพฺภา มุตฺโต ว จนฺทิมา

เมื่อก่อนประมาท ภายหลังไม่ประมาท เขาชื่อว่ายังโลกนี้ให้สว่าง เหมือนพระจันทร์พ้นจากเมฆหมอกฉะนั้น

1. บทบาลี

โย จ ปุพฺเพ ปมชฺชิตฺวา ปจฺฉา โส นปฺปมชฺชติ

โสมํ โลกํ ปภาเสติ อพฺภา มุตฺโต ว จนฺทิมา

เมื่อก่อนประมาท ภายหลังไม่ประมาท เขาชื่อว่ายังโลกนี้ให้สว่าง เหมือนพระจันทร์พ้นจากเมฆหมอกฉะนั้น

2. คำอ่านบาลี

โย จะ ปุบ-เพ ปะ-มัช-ชิด-ตะ-วา ปัจ-ฉา โส นับ-ปะ-มัช-ชะ-ติ

โส-อิมัง โลกัง ปะ-ภา-เส-ติ อับ-ภา มุด-โต วะ จัน-ทิ-มา

ข้อสังเกต: คำว่า โสมํ อ่านว่า “โส-อิมัง” เป็นการสนธิระหว่าง โส กับ อิมํ หมายถึง “เขานั้น...นี้”

3. แปลศัพท์และความหมาย

บาลี ความหมาย
โย ผู้ใด
จ และ, ก็
ปุพฺเพ ในกาลก่อน, เมื่อก่อน
ปมชฺชิตฺวา ประมาทแล้ว
ปจฺฉา ภายหลัง, ต่อมา
โส ผู้นั้น, เขานั้น
นปฺปมชฺชติ ไม่ประมาท
โสมํ โลกํ เขานั้นยังโลกนี้
ปภาเสติ ทำให้สว่าง, ส่องสว่าง
อพฺภา จากเมฆหมอก
มุตฺโต พ้นแล้ว, หลุดพ้นแล้ว
ว เหมือน, ราวกับ
จนฺทิมา พระจันทร์

4. อธิบายเพิ่มเติม

พุทธสุภาษิตบทนี้กล่าวถึงบุคคลที่ในอดีตเคยดำเนินชีวิตด้วยความประมาท ขาดสติ ไม่ระมัดระวังในการคิด การพูด และการกระทำ อาจเคยหลงผิด ทำสิ่งที่ไม่เหมาะสม หรือปล่อยเวลาให้ผ่านไปโดยไม่สร้างประโยชน์แก่ตนเอง

แต่เมื่อเวลาผ่านไป บุคคลนั้นกลับรู้สึกตัว มองเห็นข้อผิดพลาดของตนเอง แล้วตั้งใจเปลี่ยนแปลงชีวิต หันมาประพฤติดี มีสติ รู้จักหน้าที่ และดำเนินชีวิตด้วยความไม่ประมาท

พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบบุคคลเช่นนี้กับ พระจันทร์ที่เคยถูกเมฆหมอกบดบัง แต่เมื่อเมฆหมอกเคลื่อนผ่าน แสงจันทร์ก็กลับมาส่องสว่างอีกครั้ง

อุปมานี้มีความหมายลึกซึ้งว่า แม้ชีวิตของคนเราจะเคยมืดมนเพราะความผิดพลาด แต่เมื่อรู้จักแก้ไขตนเอง ความดีและคุณค่าของชีวิตก็สามารถปรากฏขึ้นได้อีกครั้ง

สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การจมอยู่กับความผิดในอดีต แต่คือการนำความผิดพลาดนั้นมาเป็นบทเรียน แล้วตั้งใจดำเนินชีวิตให้ถูกต้องในปัจจุบัน

5. หลักธรรมที่เกี่ยวข้อง

ความไม่ประมาท (อัปปมาทะ)

ความไม่ประมาทเป็นหลักธรรมสำคัญในพระพุทธศาสนา หมายถึง การมีสติรอบคอบ ไม่ปล่อยใจให้หลงเพลิดเพลินไปกับความประมาท รู้จักระมัดระวังในการดำเนินชีวิต และหมั่นสร้างความดีอยู่เสมอ

ผู้ที่ไม่ประมาทย่อมรู้จักพิจารณาว่า
- สิ่งใดควรทำ ก็รีบลงมือทำ
- สิ่งใดเป็นโทษ ก็หลีกเลี่ยง
- สิ่งใดเคยผิดพลาด ก็แก้ไข
- สิ่งใดเป็นความดี ก็รักษาและพัฒนาให้ยิ่งขึ้น

6. ตัวอย่างการนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

1. ผู้ที่เคยเกียจคร้าน หากกลับมาตั้งใจทำงาน มีความรับผิดชอบ และขยันหมั่นเพียร ก็สามารถสร้างอนาคตที่ดีได้
2. ผู้ที่เคยพูดจาทำร้ายผู้อื่น หากรู้จักสำนึกผิด ฝึกพูดด้วยเมตตา และระมัดระวังวาจา ก็สามารถกลับมาเป็นผู้ที่น่าเคารพได้
3. ผู้ที่เคยใช้ชีวิตอย่างไร้จุดหมาย หากกลับมาวางแผนชีวิต รู้จักประหยัด และทำสิ่งที่เป็นประโยชน์ ก็สามารถเปลี่ยนแปลงชีวิตได้
4. ผู้ที่เคยห่างเหินจากธรรมะ หากกลับมาตั้งใจรักษาศีล เจริญสติ และปฏิบัติธรรม ก็ย่อมมีโอกาสพัฒนาจิตใจให้สูงขึ้น

7. สรุปใจความสำคัญ

พุทธสุภาษิตบทนี้สอนว่า คนที่เคยประมาทมาก่อน หากรู้จักสำนึกผิด กลับตัวกลับใจ และตั้งมั่นอยู่ในความไม่ประมาท ย่อมสามารถทำชีวิตของตนให้กลับมาสว่างไสวได้

ไม่ควรดูถูกหรือตัดสินคนจากความผิดพลาดในอดีต เพราะสิ่งที่สำคัญกว่าคือการเปลี่ยนแปลงตนเองในปัจจุบัน
ข้อคิดเตือนใจ

“อดีตที่มืดมน ไม่อาจบดบังชีวิตของผู้ที่รู้จักกลับตัว เหมือนพระจันทร์ที่ส่องสว่างอีกครั้ง เมื่อพ้นจากเมฆหมอก”

ที่มาของพุทธสุภาษิต: พระไตรปิฎก ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท ปุปผวรรค คาถาที่ ๑๗๒ (ธรรมบท ๑๗๒) เรื่องพระองคุลิมาลเถระ เป็นคาถาที่แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงจากความประมาทไปสู่ความไม่ประมาท



47







   

 ธรรมะไทย