พุทธสุภาษิตบทนี้มาจากขุททกนิกาย ชาดก (และปรากฏในธรรมบทด้วย) มีความลึกซึ้งและเตือนใจให้เราเห็นพิษภัยของความโกรธได้อย่างชัดเจนครับ

1. คำอ่านภาษาบาลี
"ยํ กุทฺโธ อุปโรเธติ สุกรํ วิย ทุกฺกรํ"

อ่านออกเสียงว่า:

ยัง - กุด - โท - อุ - ปะ - โร - เธ - ติ / สุ - กะ - รัง- วิ - ยะ - ทุก - กะ - รัง

2. คำแปลและการอธิบายเพิ่มเติม

ยํ (สิ่งใด)

กุทฺโธ (ผู้โกรธ หรือบุคคลที่ถูกความโ역ครอบงำ)

อุปโรเธติ (ผลาญ, ทำลาย, เบียดเบียน, หรือทำความเสียหาย)

สุกรํ วิย (เหมือนกิจที่ทำได้ง่าย, ราวกับเป็นเรื่องง่ายดาย)

ทุกฺกรํ (ทั้งที่เป็นกิจอันบุคคลอื่นทำได้ยากยิ่ง)

อธิบายขยายความ:

เมื่อมนุษย์เราตกอยู่ในอำนาจของ "ความโกรธ" สติและปัญญาจะถูกปิดกั้น ความยับยั้งชั่งใจจะหายไป สิ่งนี้ทำให้คนเรากล้าทำลายล้างสิ่งสำคัญในชีวิตได้อย่างหน้าตาเฉย เช่น ทำลายความสัมพันธ์อันดีที่สร้างมาหลายปี ทำลายชื่อเสียงของตนเอง ทำร้ายคนที่รัก หรือแม้แต่ทำลายทรัพย์สินและชีวิตของผู้อื่น

ในยามปกติ เรื่องเหล่านี้อาจเป็นเรื่องยากหรือเป็นไปไม่ได้เลยที่จะทำลงไปเพราะมีความละอายและความเกรงกลัวต่อบาป แต่พอโกรธเข้าครอบงำแล้ว กลับรู้สึกว่าเรื่องที่ยากลำบากหรือบาปหนักหนานั้นกลายเป็นเรื่อง "ง่ายนิดเดียว" ที่จะทำลงไปทันที

3. บทสรุปข้อคิด
สุภาษิตบทนี้สอนให้เราตระหนักถึง "อานุภาพแห่งความโกรธที่เป็นฝ่ายทำลาย" ว่าเป็นสิ่งน่ากลัวที่สุด เมื่อไหร่ก็ตามที่เราเกิดความโกรธขึ้นในใจ สิ่งที่ควรทำที่สุดคือ:

ตั้งสติและหยุดนิ่ง: อย่าเพิ่งตัดสินใจพูดหรือทำอะไรในขณะที่กำลังโกรธจัด

มองผลที่จะตามมา: เพราะการกระทำเพียงชั่ววูบด้วยความโกรธ อาจสร้างความเสียหายที่ต้องใช้เวลาชั่วชีวิตในการเยียวยาหรือไม่มีวันเรียกกลับคืนมาได้เลย
๛