ธนํ จเช องฺควรสฺส เหตุ พึงสละทรัพย์ เพื่อรักษาอวัยวะ
• พุทธสุภาษิต •
ธนํ จเช องฺควรสฺส เหตุ
พึงสละทรัพย์ เพื่อรักษาอวัยวะ
คำอ่านบาลี: ธะ-นัง จะ-เช อัง-คะ-วะ-รัส-สะ เห-ตุ
○ แปลศัพท์
ธนํ = ทรัพย์, เงินทอง
จเช = พึงสละ, พึงละทิ้ง
องฺควรสฺส = อวัยวะอันประเสริฐ / อวัยวะที่สำคัญ
เหตุ = เพราะเหตุ, เพื่อประโยชน์แก่
รวมความว่า:
“เมื่อมีเหตุจำเป็น พึงสละทรัพย์เพื่อรักษาอวัยวะที่สำคัญไว้”
○ อธิบายเพิ่มเติม
พุทธสุภาษิตนี้สอนเรื่อง การรู้จักเสียสละสิ่งที่มีค่าน้อยกว่า เพื่อรักษาสิ่งที่มีค่ามากกว่า โดยยกตัวอย่างว่า หากจำเป็นต้องใช้ทรัพย์เพื่อรักษาอวัยวะ เช่น การรักษาพยาบาล ก็ควรยอมเสียทรัพย์ เพราะทรัพย์สามารถหาใหม่ได้ แต่อวัยวะที่สูญเสียไปอาจไม่สามารถนำกลับคืนมาได้
ข้อคิดนี้ไม่ได้หมายความว่าให้ใช้ทรัพย์อย่างไม่ระมัดระวัง แต่สอนให้รู้จัก จัดลำดับความสำคัญของสิ่งต่าง ๆ เมื่อเกิดปัญหาหรือมีความจำเป็น เราควรพิจารณาว่าอะไรควรรักษาไว้มากที่สุด และอะไรสามารถสละได้
หลักธรรมนี้ยังนำไปประยุกต์กับชีวิตได้ เช่น ยอมเสียเงินเพื่อรักษาสุขภาพ ยอมเสียเวลาเพื่อดูแลบุพการี หรือยอมเสียประโยชน์ส่วนตนเพื่อป้องกันความเสียหายที่ใหญ่กว่า
○ ข้อคิดสำคัญ
สิ่งที่เป็นวัตถุ เช่น เงินทองและทรัพย์สิน เมื่อเสียไปยังมีโอกาสแสวงหามาใหม่ได้ แต่สิ่งที่มีคุณค่าสูงกว่า เช่น ชีวิต ร่างกาย และความสัมพันธ์ที่ดี บางอย่างเมื่อสูญเสียแล้วอาจเรียกคืนได้ยาก
ดังนั้น เมื่อถึงคราวจำเป็น ผู้มีปัญญาย่อมรู้จัก สละสิ่งเล็กเพื่อรักษาสิ่งใหญ่ ไม่ยึดติดกับทรัพย์จนทำให้เกิดความเสียหายที่รุนแรงกว่า
○ สรุป
“รู้จักสละสิ่งที่มีค่าน้อยกว่า เพื่อรักษาสิ่งที่มีค่ามากกว่า”
พุทธสุภาษิตนี้สอนให้เรา รู้จักใช้ทรัพย์อย่างมีปัญญา ไม่เห็นเงินทองสำคัญกว่าชีวิตและร่างกาย และเมื่อเกิดเหตุจำเป็น ควรตัดสินใจโดยคำนึงถึงคุณค่าที่แท้จริงของสิ่งที่ต้องรักษาไว้.
๛
