• พุทธสุภาษิต •

มา มโท ภรตูสภ

ผู้มีภาระปกครองรัฐ จงอย่าได้ประมาทเลย

คำอ่านบาลี

มา มะ-โท ภะ-ระ-ตู-สะ-ภะ

แปลศัพท์

มา = อย่า
มโท = ความประมาท
ภรตูสภ = ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ปกครอง หรือผู้มีภาระปกครองรัฐ

รวมความว่า
“ท่านผู้มีภาระปกครองรัฐ จงอย่าประมาท”

○ อธิบายเพิ่มเติม

สุภาษิตนี้เป็นคำเตือนผู้ที่มีหน้าที่ ปกครองบ้านเมืองหรือรับผิดชอบต่อส่วนรวม ให้ตั้งอยู่ในความไม่ประมาท เพราะผู้ปกครองมิได้มีหน้าที่เพียงดูแลประโยชน์ของตนเอง แต่ต้องรับผิดชอบต่อความเป็นอยู่และความสงบสุขของประชาชนเป็นจำนวนมาก

คำว่า “มโท” (ความประมาท) ในที่นี้ หมายถึง การขาดความรอบคอบ การปล่อยปละละเลยต่อหน้าที่ หรือการไม่ตระหนักถึงผลที่จะเกิดขึ้นจากการตัดสินใจและการกระทำของตน เมื่อผู้มีอำนาจประมาท ความเสียหายที่เกิดขึ้นอาจไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะตัวบุคคล แต่อาจกระทบต่อประชาชนและส่วนรวมได้

ผู้ปกครองจึงควรมี สติ รอบคอบ รับผิดชอบ และหมั่นพิจารณาผลประโยชน์ของส่วนรวม ก่อนตัดสินใจเรื่องสำคัญ อีกทั้งควรรับฟังความคิดเห็นของผู้เกี่ยวข้อง และดำเนินหน้าที่ด้วยความเป็นธรรม

หลักธรรมสำคัญที่สอดคล้องกับสุภาษิตนี้คือ อัปปมาทะ (ความไม่ประมาท) ซึ่งเป็นธรรมที่พระพุทธศาสนาให้ความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะความไม่ประมาทเป็นเครื่องป้องกันมิให้ความเสียหายเกิดขึ้นจากความเลินเล่อและการขาดสติ

○ ข้อคิดสำหรับคนทั่วไป

แม้สุภาษิตจะกล่าวถึง ผู้ปกครองรัฐ แต่หลักธรรมนี้นำมาใช้กับทุกคนได้ ผู้ที่มีหน้าที่รับผิดชอบ ไม่ว่าจะเป็นผู้บริหาร หัวหน้าครอบครัว ครู หรือผู้ทำงานทั่วไป ล้วนควรตั้งอยู่ในความไม่ประมาท เพราะ ยิ่งมีหน้าที่รับผิดชอบมาก ยิ่งต้องมีสติและความรอบคอบมาก

○ สรุป

ผู้มีหน้าที่ปกครองหรือรับผิดชอบส่วนรวม ต้องไม่ประมาท ต้องมีสติ รอบคอบ และปฏิบัติหน้าที่ด้วยความรับผิดชอบและเป็นธรรม เพราะความประมาทของผู้มีอำนาจ อาจนำความเสียหายมาสู่คนจำนวนมากได้

ใจความสั้น ๆ:
“มีหน้าที่มาก ต้องไม่ประมาท เพราะความรับผิดชอบของผู้นำย่อมส่งผลต่อส่วนรวม”
๛