"ทุลฺลภา ขณสมฺปตฺติ ความถึงพร้อมแห่งขณะหาได้ยาก"

พุทธสุภาษิต


คำอ่านภาษาบาลี

ทุล-ละ-พา / ขะ-นะ-สัม-ปัต-ติ
________________________________________

อธิบายเพิ่มเติม: "ความถึงพร้อมแห่งขณะ" คืออะไร?

คำว่า ขณสมฺปตฺติ (ขณะสัมปัติ) ในทางพุทธศาสนาไม่ได้หมายถึงเพียงแค่ "เสี้ยววินาที" ทั่วไป แต่หมายถึง ช่วงเวลาที่ประจวบเหมาะ หรือ โอกาสทอง ที่เอื้ออำนวยให้เราสามารถทำความดี พัฒนาจิตใจ หรือบรรลุธรรมได้ ซึ่งการจะเกิดสภาวะนี้ได้ยากมากด้วยเหตุผลสำคัญ 3 ประการ:

1. การได้เกิดมาเป็นมนุษย์: ในบรรดาสรรพสัตว์ทั้งหมด การเกิดเป็นมนุษย์ถือว่ายากที่สุด (เปรียบดังเต่าตาบอดโผล่หัวขึ้นมากลางมหาสมุทรแล้วเจอห่วงพอดี)

2. การอยู่ในปฏิรูปเทส: คือการอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี มีคำสอนของพระพุทธเจ้าแผ่ไปถึง ไม่ได้อยู่ในที่ทุรกันดารที่มืดบอดจากปัญญา

3. การมีอินทรีย์สมบูรณ์: มีร่างกายและจิตใจที่พร้อม ไม่พิการทางสติปัญญาจนไม่สามารถรับรู้หรือจำแนกผิดชอบชั่วดีได้

ทำไมถึง "หาได้ยาก" (ทุลฺลภา)?

เพราะส่วนใหญ่แล้ว ชีวิตมักจะตกไปอยู่ในฝั่งที่ "ไม่พร้อม" เช่น เกิดในภพภูมิที่ลำบากเกินไปจนไม่มีเวลาคิดเรื่องความดี (อบายภูมิ) หรือเกิดมาในช่วงที่ว่างเว้นจากคำสอนของพระพุทธเจ้า (สุญญกัป)
________________________________________

สรุปใจความสำคัญ

หัวข้อ รายละเอียดสรุป
หัวใจหลัก โอกาสในการสร้างบารมีและพัฒนาตนเองไม่ได้มีมาบ่อยๆ
ข้อควรระวัง อย่าปล่อยให้ "ขณะ" หลุดลอยไปกับการผัดวันประกันพรุ่ง
แนวทางปฏิบัติ เมื่อมีความพร้อมทั้งกาย ใจ และโอกาส ให้รีบลงมือทำสิ่งที่สำคัญที่สุดในชีวิตทันที

"เพราะวันเวลาไม่เคยรอใคร และโอกาสที่ยอดเยี่ยมที่สุด คือ ตอนนี้ ที่คุณยังมีลมหายใจและสติปัญญาครบถ้วน"
๛