รู้จัก ตัวเอง แล้วหรือยัง....ว่ามันไม่มีอยู่จริง
.
มนุษย์เมื่อเริ่มรู้สึกว่า ต้องมีอะไรอย่างหนึ่งแน่
ที่จะเป็น ผู้กิน ผู้ใช้ ผู้อยู่ ผู้ไป ผู้พูด
ผู้นึก ผู้คิด ผู้รู้สึก ผู้ท่องเที่ยวไปในวัฏฏสงสาร
อันนี้แหละเรียกว่า “อัตตา”
.
ขณะเดียวกัน จากหนังสือ “คู่มือมนุษย์”
ท่านพุทธทาสภิกขุก็นิยามความหมายแห่ง
“อัตตวาทุปาทาน” อย่างรวบรัดว่า
คือ “การยึดถือด้วยการกล่าวว่า เป็นตัว เป็นตน”
.
ท่านพุทธทาสภิกขุได้บัญญัติศัพท์ภาษาไทยสำหรับคำว่า อัตตา ที่เป็นภาษาบาลีโดยใช้คำประสมว่า “ตัวกู-ของกู” อีกด้วย
.
ท่านกล่าวว่า
.
การเข้าถึงสัจธรรมเรื่อง “อนัตตา” ก็คือ การตัดขาดจากความยึดตัวเองเป็นศูนย์กลาง คือ ตัดขาดจากความเห็นว่ามี “ตัวกู” หรือมีสิ่งที่เป็น “ของกู” นั่นเอง
.
คำเตือนของท่านก็คือ “อย่าเห็นอะไรๆ เป็น “ตัวกู” หรือ “ของกู” แต่จงทำอะไรๆ ด้วย #ความรู้ตัว อย่างแจ่มแจ้ง แล้วเราก็จะไม่เป็นทุกข์”
.
ท่านพุทธทาสเชื่อว่า
ความเห็นผิดไปว่ามี “ตัวกู”
ที่สามารถนำวัตถุแห่งความปรารถนา
มาครอบครองเป็น “ของกู”
คือ รากเหง้าของความยึดมั่นทางอารมณ์
.
ตามหลักคำสอนเรื่อง “อนิจจตา” แล้ว
ความอยากในสิ่งที่ไม่เที่ยง
อาจนำไปสู่ “ตัวกู” หรือตัวผู้อยากที่เป็นทุกข์
เมื่อต้องสูญเสียสิ่งนั้นไปในที่สุด
ดังนั้น พระพุทธศาสนาจึงสอนว่า
คนเราจะต้องเลิกละความเห็นว่ามี “ตัวกู”
หรือมีตัวตนเสียก่อนแล้วจะพ้นทุกข์ได้
.
ถ้าไม่มีความรู้สึกว่ามี “ตัวกู” เสียแล้ว
ความรู้สึกอยากครอบครองของ “ของกู” ก็จะไม่มี
ทำให้ทั้งความยึดติดและความทุกข์
ที่จะมีมาพร้อมกันพลอยหมดไปด้วย
.
#จิตว่าง
.
ท่านพุทธทาสอธิบายว่า “จิตว่าง” หมายถึงจิตที่ว่างจากความเห็นผิดเกี่ยวกับ “ตัวกู” และ “ของกู”

นั่นคือ “จิตว่าง” เป็นจิตที่สมดุลทางจริยธรรม เป็นจิตที่ปลอดจากความบกพร่องในทางศีลธรรมอันเป็นสิ่งรบกวนหรือเป็นอุปสรรคแก่การพ้นทุกข์

“จิตว่าง” จึงเป็นแนวคิดทางจริยธรรมพร้อมๆ กับที่เป็นแนวคิดทางจิตวิทยา และเป็นสถานะที่คนเราควรจะพัฒนาขึ้นในจิตใจเพื่อจะได้เข้าถึงนิพพาน

“ความว่าง” หรือ “สุญญตา” อันเป็นภาวะที่ว่างจากมลทินทางศีลธรรมและ #ความหลงในตัวตน นี้ไม่มีนัยของความว่างเชิงปรากฏการณ์แต่อย่างใดเลย

สิ่งที่ “ว่าง” หรือหายไปก็คือ #ความรู้สึกว่ามี #ตัวกูและของกู เป็นศูนย์กลางของตัวตน

- - -

จงรู้จัก ตัวเอง คำนี้หมาย
ว่าค้นพบ แก้ว ได้ ในตัวท่าน
หานอกตัว ทำไม ให้ป่วยการ
ดอกบัวบาน อยู่ในเรา อย่าเขลาไป

ในดอกบัว มีมณี ที่เอกอุตม์
เพื่อมนุษย์ ค้นหา มาให้ได้
การตรัสรู้ หรือรู้ สิ่งใดใด
ล้วนมาจาก ความรู้ ตัวสูเองฯ

พุทธทาสภิกขุ