ความพอใจ เป็นเหตุให้เกิดความสุข ถ้าไม่พอใจ มันก็ไม่มีทางที่จะมีความสุข

ขอท้าให้ท่านทั้งหลายพิสูจน์ความจริงข้อนี้ว่า ถ้าเรามีความพอใจในสิ่งใด สิ่งนั้นก็ให้ความสุข ถ้าพอใจในสิ่งที่เลว มันก็ให้ความสุขอย่างเลว ถ้าพอใจในสิ่งที่ดี ก็ให้ความสุขชนิดที่ดี เราจึงต้องพอใจให้ถูกที่ถูกทาง คือพอใจในสิ่งที่เป็นที่ตั้งแห่งความดี ความเจริญงอกงาม

ท่านทั้งหลายจะรู้สึกได้ด้วยจิตใจของท่านเองว่า ความจริงข้อนี้ มันเป็นอย่างนี้ จงสังเกตุดูจิตใจของตนเองที่เคยพอใจในอะไร แล้วมันก็เป็นความสุขอย่างไร ถ้าเกิดไม่พอใจขึ้นมาในสิ่งนั้นนั่นแหละ มันก็กลายเป็นความทุกข์ขึ้นมาอย่างไร

เดี๋ยวนี้เราอาจจะทำความพอใจให้เกิดขึ้นได้ แม้ในการงาน ที่เรียกกันว่างานหนัก หรืองานที่เกี่ยวข้องอยู่กับสิ่งสกปรก เน่าเหม็น หรือเป็นการงานที่ต้องกรำแดดกรำฝน เป็นต้น

ถ้าเรารู้จักค่าของการงานถึงที่สุดแล้ว ความหนักหรือความสกปรก หรือ การกรำแดดกรำฝนนั้น ก็จะหมดความหมายไปเอง

สิ่งที่เรียกว่าว่าปีติ ความพอใจ หรือความอิ่มใจนี้ มันอิ่มได้ยิ่งกว่าอิ่มอาหาร ยิ่งกว่าอาหาร

อิ่มใจนี่มันยิ่งกว่าอิ่มทางกาย อิ่มทางกระเพาะ

ความอิ่มทางใจทำให้เกิดวิมุตติสุข อย่างที่พระพุทธองค์ตรัสรู้แล้วเสวยวิมุตติสุข ไม่ต้องฉันอาหารอยู่เป็นสัปดาห์ ๆ ให้เรียกว่าปีตินั้น หนุนให้เกิดความสุข มีกำลังแก่กล้าพอที่จะคลอบงำเสียซึ่งความเหน็ดเหนื่อย ลำบากตรากตรำ แม้กระทั่งว่าไม่กินอาหารทางกายก็อยู่ได้ด้วยอาหารทางใจคือปีตินี้

ในกรณีที่เราจะเอาปีติหรือความพอใจมาทำให้เกิดความสุขนี้ จะต้องพิจารณาดูให้เห็นชัดลงไปในความจริงที่ว่า ปีติหรือความพอใจในตัวเองนั้น ความพอใจตัวเองนั้น มันชอบใจตัวเอง เคารพนับถือตัวเอง จนถึงกับยกมือไหว้ตัวเองได้

ยกมือไหว้ตัวเองได้ก็เป็นสุขแน่นอน และเป็นสุขชั้นสุดยอด และนี่ก็เป็นไปได้เองตามธรรมชาติ ตามธรรมชาตินะ ขอให้ดูให้ดีๆ ใครกำลังยกมือไหว้ตัวเองได้ ก็ลองทดสอบตัวเองดู ที่นั่งฟังกันอยู่นี้ ใครยกมือไหว้ตัวเองได้

ถ้ายกมือไหว้ตัวเองไม่ได้ มันก็ไม่มีปีติอันนี้ ไม่มีความพอใจอันนี้ แล้วจะเอาความสุขอันสูงสุดนั้นมาแต่ไหน ต้องทำอะไรให้ขนาดยกมือไหว้ตัวเองได้ มันก็คือการทำการงานที่ดีที่สุดนั่นเอง

ความพอใจกับความสุขมันเป็นเกลอกัน ท่านทั้งหลายดูให้ดี อาตมากำลังกล่าวว่า ความพอใจกับความสุขนั้นมันเป็นเกลอกันนะท่านทั้งหลาย เป็นที่ตั้งแห่งสันโดษที่เรียกว่าเป็นทรัพย์อย่างยิ่ง ความสันโดษพอใจด้วยของมีอยู่ พอใจเท่าไรก็เป็นสุขเท่านั้น มีทรัพย์อย่างนั้น เท่านั้น

พุทธทาสภิกขุ