ค้นหาในเว็บไซต์ :

โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน ผู้ใดมีปัญญาทราม มีใจไม่มั่นคง พึงเป็นอยู้ตั้งร้อยปี, ส่วนผู้มีปัญญาเพ่งพินิจ มีชีวิตอยู่เพียงวันเดียวประเสริฐกว่า


○ พุทธสุภาษิต:

โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต
เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน

ผู้ใดมีปัญญาทราม มีใจไม่มั่นคง พึงเป็นอยู้ตั้งร้อยปี, ส่วนผู้มีปัญญาเพ่งพินิจ มีชีวิตอยู่เพียงวันเดียวประเสริฐกว่า

1. ตรวจสอบความถูกต้องของบาลี

โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต
เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน

เป็นคาถาในพระธรรมบท หมวดพัน (สหัสสวรรค) คาถาที่ 111 พระไตรปิฎกขุททกนิกาย ธรรมบท

2. คำอ่านบาลี

โย จะ วัด-สะ-สะ-ตัง ชี-เว ทุบ-ปัน-โญ อะ-สะ-มา-หิ-โต

เอ-กา-หัง ชี-วิ-ตัง เสย-โย ปัน-ญะ-วัน-ตัด-สะ ฌา-ยิ-โน

3. แปลศัพท์ทีละคำ

บาลี คำแปล
โย ผู้ใด
จ และ, ก็
วสฺสสตํ ตลอดร้อยปี
ชีเว พึงมีชีวิตอยู่
ทุปฺปญฺโญ ผู้มีปัญญาทราม
อสมาหิโต ผู้มีจิตไม่ตั้งมั่น
เอกาหํ วันเดียว
ชีวิตํ ชีวิต, การมีชีวิตอยู่
เสยฺโย ประเสริฐกว่า
ปญฺญวนฺตสฺส ของผู้มีปัญญา
ฌายิโน ผู้เพ่งพินิจ, ผู้มีความเพียรในการพิจารณา

4. อธิบายความหมายโดยละเอียด

พุทธสุภาษิตบทนี้แสดงให้เห็นว่า คุณค่าของชีวิตไม่ได้อยู่ที่จำนวนปีที่มีชีวิตยืนยาว แต่อยู่ที่การใช้ชีวิตด้วยปัญญาและจิตใจที่ได้รับการฝึกฝน

พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบชีวิตของบุคคลไว้สองประเภท

ประเภทที่หนึ่ง ผู้มีชีวิตยืนยาวแต่ขาดปัญญา

คือบุคคลที่แม้จะมีชีวิตอยู่ถึงร้อยปี แต่ไม่รู้จักคิดพิจารณาสิ่งต่าง ๆ ตามเหตุและผล ไม่รู้จักแยกแยะถูกผิด ไม่รู้จักประโยชน์และโทษ ปล่อยให้จิตใจตกอยู่ภายใต้อำนาจของกิเลส ความโลภ ความโกรธ และความหลง

คำว่า อสมาหิโต หมายถึงผู้มีจิตไม่ตั้งมั่น จิตใจฟุ้งซ่าน หวั่นไหวไปตามอารมณ์ ขาดความสงบและความมั่นคงภายใน

แม้จะมีชีวิตอยู่นาน แต่หากไม่ใช้ชีวิตเพื่อพัฒนาตนเอง ก็เป็นชีวิตที่ขาดคุณค่าในทางธรรม

ประเภทที่สอง ผู้มีชีวิตเพียงวันเดียวแต่ประกอบด้วยปัญญา

คือบุคคลที่รู้จักคิดพิจารณาอย่างแยบคาย มีสติ มีสมาธิ และมีปัญญาในการดำเนินชีวิต

คำว่า ฌายิโน หมายถึงผู้เพ่งพินิจหรือผู้มีการพิจารณาอย่างลึกซึ้ง ไม่ปล่อยใจให้ฟุ้งซ่านไปตามสิ่งต่าง ๆ แต่รู้จักใคร่ครวญเหตุและผล จนสามารถเข้าใจความจริงของชีวิต

บุคคลเช่นนี้ แม้จะมีชีวิตอยู่เพียงวันเดียว แต่หากใช้ชีวิตด้วยสติและปัญญา รู้จักทำความดี ลดละกิเลส และสร้างประโยชน์แก่ตนเองและผู้อื่น ก็ยังประเสริฐกว่าการมีชีวิตยืนยาวโดยปราศจากปัญญา

5. ข้อคิดที่นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

1. อย่าวัดคุณค่าของชีวิตด้วยอายุ แต่ควรวัดด้วยความดีและประโยชน์ที่ได้สร้างไว้
2. ฝึกใช้ปัญญาอยู่เสมอ ก่อนพูด ก่อนทำ และก่อนตัดสินใจ ควรพิจารณาผลที่จะเกิดขึ้น
3. ฝึกจิตให้ตั้งมั่น ไม่ปล่อยให้ความโกรธ ความโลภ หรือความหลงครอบงำจิตใจ
4. ใช้ชีวิตอย่างมีสติ รู้ว่ากำลังทำอะไร และสิ่งที่ทำนั้นเป็นประโยชน์หรือเป็นโทษ
5. ไม่ประมาทในชีวิต เพราะเราไม่อาจรู้ได้ว่าจะมีชีวิตอยู่อีกนานเท่าใด จึงควรทำความดีในเวลาที่มีโอกาส

6. สรุปใจความสำคัญ

พุทธสุภาษิตบทนี้สอนให้เห็นว่า ชีวิตที่ประเสริฐไม่ได้ขึ้นอยู่กับการมีอายุยืนยาว แต่ขึ้นอยู่กับการดำเนินชีวิตด้วยปัญญาและจิตใจที่ตั้งมั่น

คนที่มีชีวิตยืนยาวแต่ไม่รู้จักคิด ไม่รู้จักพิจารณา และปล่อยตนไปตามกิเลส ย่อมไม่ประเสริฐเท่าผู้ที่มีชีวิตเพียงวันเดียว แต่ใช้ชีวิตด้วยสติ สมาธิ และปัญญา

ข้อคิดเตือนใจ

“อายุที่ยืนยาว ไม่สำคัญเท่าชีวิตที่มีปัญญา เพราะชีวิตที่มีคุณค่า คือชีวิตที่รู้จักคิด รู้จักทำความดี และไม่ประมาท”
๛



6







   

 ธรรมะไทย