• พุทธสุภาษิต

อตฺตานํ ทมยนฺติ สุพฺพตา

ผู้ประพฤติดี ย่อมฝึกตนอยู่เป็นนิจ

○ คำอ่านบาลี

อตฺตานํ ทมยนฺติ สุพฺพตา

อัตตานัง ทะมะยันติ สุพพะตา

ให้ข้อเสนอแนะ

อตฺตานํ อ่านว่า อัตตานัง — ตน, ตนเอง
ทมยนฺติ อ่านว่า ทะมะยันติ — ย่อมฝึก, ย่อมทรมาน, ย่อมข่ม
สุพฺพตา อ่านว่า สุพพะตา — ผู้ประพฤติดี, ผู้มีความประพฤติดี

แปลโดยศัพท์

อตฺตานํ = ซึ่งตน
ทมยนฺติ = ย่อมฝึก ย่อมข่ม ย่อมควบคุม
สุพฺพตา = ผู้มีความประพฤติดี

รวมความว่า
“ผู้มีความประพฤติดี ย่อมฝึกตน”

○ อธิบายเพิ่มเติม

พุทธสุภาษิตนี้สอนเรื่อง การฝึกตน ซึ่งเป็นหลักสำคัญของการปฏิบัติธรรม เพราะการจะทำความดีให้เจริญขึ้นนั้น ต้องเริ่มจากการรู้จักควบคุมและฝึกฝนตนเอง ไม่ใช่มัวแต่เพ่งโทษหรือแก้ไขผู้อื่น

คำว่า “ทม” ในที่นี้ มีความหมายถึงการฝึก การข่ม และการควบคุมตนให้ดำเนินไปในทางที่ถูกต้อง เปรียบเหมือนการฝึกสัตว์ให้เชื่อง ฉันใด การฝึกจิตของคนก็ฉันนั้น ต้องอาศัยความเพียรและความสม่ำเสมอ

การฝึกตนในทางพระพุทธศาสนา ครอบคลุมทั้ง กาย วาจา และใจ ได้แก่

ฝึกกาย — ไม่ทำความชั่ว ประพฤติสุจริต
ฝึกวาจา — พูดคำจริง คำสุภาพ คำมีประโยชน์ และพูดถูกกาล
ฝึกใจ — รู้จักควบคุมความโลภ ความโกรธ ความหลง ไม่ปล่อยให้อารมณ์ครอบงำ

ผู้ที่ประพฤติดีจึงไม่ใช่เพียงผู้ที่ทำดีเป็นครั้งคราว แต่เป็นผู้ที่ หมั่นตรวจสอบและอบรมตนอยู่เสมอ เมื่อรู้ว่าตนมีข้อบกพร่องก็พยายามแก้ไข เมื่อทำความดีแล้วก็พยายามรักษาและทำให้เจริญยิ่งขึ้น

ในทางธรรม การฝึกตนจึงสัมพันธ์กับหลัก ศีล สมาธิ และปัญญา คือ ฝึกกายวาจาให้เรียบร้อยด้วยศีล ฝึกจิตให้ตั้งมั่นด้วยสมาธิ และฝึกความเห็นความเข้าใจให้ถูกต้องด้วยปัญญา

○ ข้อคิดสำหรับการดำเนินชีวิต

การฝึกตนไม่จำเป็นต้องเริ่มจากเรื่องใหญ่ แต่อาจเริ่มจากเรื่องใกล้ตัว เช่น
โกรธแล้วรู้จักหยุดก่อนพูด, อยากแล้วรู้จักยับยั้ง, ผิดแล้วกล้ายอมรับ, รู้ข้อบกพร่องแล้วพยายามแก้ไข

การฝึกเช่นนี้ หากทำอย่างสม่ำเสมอ ย่อมทำให้ความประพฤติดีค่อย ๆ เจริญขึ้น และทำให้ตนเองเป็นผู้ที่ควบคุมชีวิตได้ดีขึ้น

○ สรุป

“อตฺตานํ ทมยนฺติ สุพฺพตา” สอนว่า คนดีต้องรู้จักฝึกตน ไม่ปล่อยกาย วาจา และใจไปตามอำนาจของกิเลสหรืออารมณ์ แต่หมั่นควบคุม อบรม และแก้ไขตนเองอยู่เสมอ

สรุปสั้น ๆ:

ผู้ประพฤติดี ย่อมไม่หยุดอยู่เพียงการทำความดี แต่ย่อมหมั่นฝึกฝนตนเองให้ดีขึ้นอยู่เป็นนิจ
๛