พุทธสุภาษิตนี้มีใจความสำคัญว่า “ปัญญามีคุณค่าสูงกว่าทรัพย์สินเงินทอง” เพราะทรัพย์อาจเสื่อมสูญหรือถูกนำไปใช้จนหมด แต่ปัญญาสามารถนำไปสร้างประโยชน์และรักษาทรัพย์ได้

• พุทธสุภาษิต •

ตสฺมา หิ ปญฺญาว ธเนน เสยฺโย

คำอ่าน:

ตัส-มา หิ ปัญ-ญา-วะ ธะ-เนน เสย-โย

คำแปล:

“เหตุนั้น ปัญญานั่นแล ประเสริฐกว่าทรัพย์”

• แยกศัพท์และความหมาย

ตสฺมา — เพราะเหตุนั้น, ด้วยเหตุนั้น
หิ — จริง, แท้, เพราะว่า
ปญฺญา — ปัญญา, ความรู้ความเข้าใจตามความเป็นจริง
ว — นั่นแล, เท่านั้นเอง, ใช้เน้นข้อความ
ธเนน — ด้วยทรัพย์, กว่าทรัพย์ (เป็นรูปที่สัมพันธ์กับการเปรียบเทียบ)
เสยฺโย — ประเสริฐกว่า, ดีกว่า

• อธิบายเพิ่มเติม

พุทธสุภาษิตนี้ไม่ได้หมายความว่า ทรัพย์สินไม่มีความสำคัญ แต่ชี้ให้เห็นว่า ปัญญาเป็นสิ่งที่มีคุณค่าสูงกว่า เพราะเป็นเหตุให้รู้จักแสวงหา รักษา และใช้ทรัพย์อย่างถูกต้อง

คนมีทรัพย์มากแต่ขาดปัญญา อาจใช้ทรัพย์ไปในทางที่ผิดจนเกิดความเดือดร้อนหรือสูญเสียทรัพย์ได้ ในทางกลับกัน ผู้มีปัญญา แม้เริ่มต้นมีทรัพย์ไม่มาก ก็สามารถใช้ความรู้ ความสามารถ และความรอบคอบสร้างความมั่นคงขึ้นมาได้

ในทางพระพุทธศาสนา ปัญญายิ่งมีความสำคัญกว่าความรู้ทางโลก เพราะปัญญาที่แท้จริงนำไปสู่การรู้เท่าทันชีวิต เห็นความไม่เที่ยง รู้เหตุรู้ผลของการกระทำ และช่วยให้ดำเนินชีวิตโดยไม่ประมาท

• สรุปข้อคิด

ทรัพย์ให้ความสะดวกแก่ชีวิต แต่ปัญญาทำให้รู้จักใช้ทรัพย์และดำเนินชีวิตอย่างถูกต้อง

ดังนั้น ผู้ที่ปรารถนาความเจริญจึงไม่ควรแสวงหาแต่ทรัพย์ภายนอก แต่ควร สั่งสมปัญญาควบคู่กันไป เพราะเมื่อมีปัญญา ย่อมรู้จักหา รู้จักรักษา รู้จักใช้ทรัพย์ และที่สำคัญที่สุดคือรู้จักดำเนินชีวิตให้เกิดประโยชน์และความสุขที่แท้จริง.
๛