จิตฺตํ อตฺตโน อุชุกมกํสุ สาธุชนได้ทำจิตของตนให้ตรง

• พุทธสุภาษิต •

จิตฺตํ อตฺตโน อุชุกมกํสุ

สาธุชนได้ทำจิตของตนให้ตรง

○ คำอ่านบาลี

จิด-ตัง อัด-ตะ-โน อุ-ชุ-กะ-มะ-กัง-สุ

○ แยกคำอ่าน

จิตฺตํ (จิด-ตัง) = จิต, ใจ
อตฺตโน (อัด-ตะ-โน) = ของตน, ของตนเอง
อุชุกมกํสุ (อุ-ชุ-กะ-มะ-กัง-สุ) = ได้ทำให้ตรง, ได้ทำให้ซื่อตรง

หมายเหตุ: คำว่า อุชุกมกํสุ เป็นรูปกริยาในอดีตกาล หมายถึง "ได้ทำให้ตรงแล้ว" หรือ "ได้ทำให้ซื่อตรงแล้ว"

○ แปลศัพท์

จิตฺตํ = จิตใจ
อตฺตโน = ของตนเอง
อุชุกมกํสุ = ได้ทำให้ตรง

○ แปลตรงตัว

"สาธุชนได้ทำจิตของตนให้ตรงแล้ว"

○ อธิบายเพิ่มเติม

คำว่า "จิตตรง" มิได้หมายถึงเพียงความคิดตรงไปตรงมาเท่านั้น แต่หมายถึง

• มีความซื่อสัตย์ต่อตนเอง
• ไม่คดโกง ไม่หลอกลวง
• ไม่ลำเอียงด้วยความโลภ โกรธ หลง
• ดำรงอยู่ในธรรมและความถูกต้อง

จิตที่ตรงย่อมนำไปสู่การกระทำ วาจา และความคิดที่ถูกต้อง เพราะใจเป็นต้นทางของกรรมทั้งปวง หากใจตรง การดำเนินชีวิตก็ย่อมตรงตามธรรม

ในทางพระพุทธศาสนา จิตที่ตรง คือจิตที่ได้รับการฝึกฝนด้วยศีล สมาธิ และปัญญา จนละความคดเคี้ยวของกิเลสได้ จึงเป็นจิตที่พร้อมรับรู้ความจริงตามที่เป็นจริง

○ ข้อคิดที่นำไปปฏิบัติ

• ซื่อสัตย์กับตนเองก่อนซื่อสัตย์กับผู้อื่น
• ตรวจสอบเจตนาของตนอยู่เสมอ
• ไม่ปล่อยให้อคติ ๔ (ฉันทาคติ โทสาคติ โมหาคติ ภยาคติ) ครอบงำ
• ฝึกสติให้รู้เท่าทันความคิดและอารมณ์
• ยึดหลักธรรมมากกว่าความชอบส่วนตัว

○ สรุป

พุทธสุภาษิต "จิตฺตํ อตฺตโน อุชุกมกํสุ" สอนว่า ผู้เป็นสาธุชนย่อมฝึกฝนจิตของตนให้ซื่อตรง มั่นคง และดำรงอยู่ในความถูกต้อง เพราะเมื่อจิตไม่คดโกง ไม่ถูกกิเลสครอบงำ การพูด การกระทำ และการดำเนินชีวิตก็จะเป็นไปในทางที่ดีงาม นำมาซึ่งความสงบแก่ตนเองและประโยชน์แก่ผู้อื่น

○ คติธรรม

"ความดีเริ่มต้นที่ใจ เมื่อใจตรง ชีวิตก็ตรงตามธรรม"
๛