จิตคงที่ ใช้คำว่า “คงที่” ช่วยจำไว้ให้ดีคำนี้สำคัญมาก คงที่ คงที่อยู่ในความถูกต้อง ให้มันคงที่อยู่ในความถูกต้องไม่หลงบวก ไม่หลงลบ ถ้าเธอทำได้อย่างนี้ก็ไม่มีปัญหา แล้วจะเป็นพระอรหันต์ตั้งแต่เล็กๆ ด้วยซ้ำไป...

ทีนี้เราไม่อาจจะคงที่ เดี๋ยวไอ้นั่นมาก็คิดอย่างนี้ คิดอย่างตา ทางตาก็คิดอย่าง ทางหูก็คิดอย่าง จมูกก็คิดอย่าง ความสวยความไม่สวยความเหม็นความหอม ความขมความหวาน มันปรุงแต่งวุ่นวายไปหมด ไม่คงที่ นี่ถูกใจจับยึดไว้ที่นั่น ไม่เป็นอิสระ นี่คือความทุกข์

คงที่อยู่แต่ในความถูกต้องมันก็สะอาด มันก็สว่าง มันก็สงบ ไม่เปลี่ยนแปลงให้เป็นอย่างอื่นไปได้ นี่คงที่ คงที่ นี่เรียกว่า #อตัมมยตา อะไรๆ ปรุงแต่งไม่ได้ ตัวหนังสือคำนี้ อตัมมยตานี้ แปลว่า ไม่ถูกปรุงแต่งโดยปัจจัยอะไรๆ ปัจจัยอะไรๆจะมาปรุงแต่งไม่ได้ มันเลยคงที่ คงที่อยู่ในความถูกต้อง ไม่มีอะไรที่จะมาปรุงแต่งได้

พูดให้คนธรรมดาฟัง พูดให้พวกฝรั่งที่ไม่เคยเข้าใจก็อุปมาให้ฟังว่าความคงที่ให้กี่มากน้อย จิตคงที่ คงที่ คงที่ยิ่งกว่าสิ่งใด จิตคงที่ #คงที่ยิ่งกว่าภูเขาหิมาลัย ในเอเชียมีภูเขาหิมาลายาวสองพันไมล์ ในยุโรปมีภูเขาแอลป์ยาวพอๆ กัน ในอเมริกามีภูเขาร็อกกี้ยังจะยาวใหญ่กว่าภูเขาเหล่านี้ยังหวั่นไหว ภูเขาเหลานี้ยังหวั่นไหวเมื่อแผ่นดินมันไหว ภูเขาเหล่านี้ยังไหว ทั้งที่ภูเขานี้ใหญ่ยาวเป็นพันๆ ไมล์มันยังหวั่นไหว #จิตที่มีอตัมมยตาไม่หวั่นไหว ไม่หวั่นไหว ไม่หวั่นไหวเพราะเหตุปัจจัยอะไรมาปรุงแต่ง ดู คำนวณดูว่ามันคงที่กี่มากน้อย มันคงที่กี่มากน้อย

ตัวอย่างเล็กๆ แคบๆ ก็ว่า ผู้หญิงสาวมีธรรมสูงสุดถึงอตัมมยตา จิตคงที่ หญิงสาวสวยคนนี้เมื่อชายหนุ่มรูปสวยอะไรดีทุกอย่างมาสักฝูงหนึ่งมาเกี้ยวก็ไปไม่ได้ มาเกี้ยวตัวไปไม่ได้เพราะมีอตัมมยตา มีความคงที่ คงที่

หรือตรงกันข้ามว่าชายหนุ่มรูปสวยมีอตัมมยตา ให้นางฟ้านางงามจักรวาลมาเป็นฝูงๆ ก็มาหลอกเอาตัวไปไม่ได้ เพราะว่ามันมีอตัมมยตา ดูความคงที่

คงที่ของจิตที่มีอตัมมยตา คือ มันรู้ถึงที่สุดว่าความจริงเป็นอย่างไร มันไม่มีตัวกู ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ไม่ใช่ตัวกู อะไรไม่ใช่ตัวกู สัมผัสไม่ใช่ตัวกู เวทนาไม่ใช่ตัวกู ตัณหาไม่ใช่ตัวกู มันจึงคงที่ คงที่

ถ้าเธอไม่เคยได้ยินมาแต่ก่อนก็ได้ยินเสียสิ มันจะได้เป็นความรู้ปีใหม่ที่มีอะไรมากกว่าปีเก่า หรือถ้าว่าเธอเคยได้ยินมาแล้ว มีความคงที่อยู่บ้างแล้ว ก็คงที่มากไปกว่านั่น คงที่ให้มากไปกว่านั้น คงที่ถึงที่สุด คงที่นี้มันเจริญไปในความถูกต้อง ถูกต้อง มันไม่ได้หยุดอยู่กับที่หรอก มันคงที่ มันถูกต้องมากขึ้น ถูกต้องมากขึ้น...

ฉะนั้น ขอให้เราพยายามมีความคงที่ๆ มากขึ้นๆ ทุกปีๆ เป็นของขวัญปีใหม่ มีความคงที่แห่งจิตใจมากขึ้นๆ นั่นแหละคือของขวัญปีใหม่

ถ้าไม่ได้ยินก็ได้ยินเสียเดี๋ยวนี้ว่า อตัมมยตา ความคงที่แห่งจิตใจที่อะไรปรุงแต่งไม่ได้ เปลี่ยนแปลงไม่ได้ ขอให้มีมากขึ้นๆ เป็นของขวัญปีใหม่เถิด จะไม่ต้องเป็นทุกข์ จะไม่ต้องหัวเราะ จะไม่ต้องร้องไห้...

ไม่ยินดี ไม่ยินร้าย นั่นแหละสบาย สอนให้เราได้มาปีใหม่กันโดยมีธรรมมะนี้มากขึ้นๆๆ และขอยืนยันว่าไม่มีอะไรมากกว่านี้ ไม่มีอะไรดีไปกว่านี้ ไม่มีอะไรสูงไปกว่านี้ คือมีอตัมมยตานี่แหละ สูงขึ้นๆๆ ทุกๆ ปีเป็นของขวัญปีใหม่ โลกนี้จะสงบเป็นสุขเป็นโลกพระศรีอาริยเมตไตรนั่นแหละ

ถ้าว่าทุกคนในโลกมันมีอตัมมยตา มันไม่ถูกกิเลสปรุงแต่งมันสงบเย็นกันไปหมดแต่ละคนๆ โลกนี้มันก็สงบเย็น ปัญหามันก็หมด เดี๋ยวนี้แต่ละคนมีกิเลสมีตัณหามาก ไม่มีอตัมมยตาเลย บ้ากันใหญ่เลย ปรุงแต่งกันใหญ่ อะไรกันใหญ่ ไม่มีหยุดไม่มีหย่อน จน #โลกนี้จะวินาศเพราะการปรุงแต่งของมนุษย์...

เอาละเป็นอันว่านี่แหละคือปีใหม่ที่จะดีกว่าปีเก่า ก็เพราะว่ามีธรรมะมากขึ้น ธรรมะสำหรับเล่าเรียนก็มากขึ้นดีขึ้นสูงขึ้น ธรรมะสำหรับปฏิบัติก็ดีขึ้นมากขึ้น ธรรมะที่เป็นผลของการปฏิบัติก็ดีขึ้นสูงขึ้น...

อยู่ในโลกนี้ กายอยู่ในโลกนี้ แต่ไม่ต้องเป็นทุกข์เหมือนกับคนที่เขาไม่รู้ เป็นทุกข์ทั้งกายเป็นทุกข์ทั้งจิตอยู่ในโลกนี้ ส่วนผู้มีธรรมะสูงสุดนี้ไม่เป็นทุกข์เลยทั้งทางกายทั้งทางจิตเพราะมีความรู้ถึงที่สุดดังที่กล่าวมาแล้ว

ฉะนั้นขอให้เรามีปีใหม่จริง ดีกว่าปีเก่าจริง มีพระพุทธมากกว่าปีเก่า มีพระธรรมมากกว่าปีเก่า มีพระสงฆ์มากกว่าปีเก่า มีการเล่าเรียนดีกว่าปีเก่า มีการปฏิบัติดีกว่าปีเก่า มีได้รับผลของการปฏิบัติดีกว่าปีเก่า นี่แหละคือแท้จริง เป็นปีใหม่ที่แท้จริง เป็นปีใหม่ที่สูงสุดแท้จริง

พุทธทาสภิกขุ