ให้อภัย...เป็นการล้างจิตใจให้หมดไปจากมลทิน เพราะว่าอาจจะล่วงเกินผู้ใดโดยไม่เจตนาก็ยังมี ด้วยความสะเพร่าก็ยังมี ยังมีการไม่สะอาดติดอยู่ในจิตใจ ฉะนั้น จึงขอขมา ขออภัย มันก็ไปล้างความไม่สะอาด

ฉะนั้นเมื่อมีผู้ขอ(อภัย)ก็ต้องให้
และเมื่อเรามี(โทษ)ก็ต้องขอ(อภัย)

อย่าได้เกี่ยงงอนเอาไว้โดยประการใดๆ
จะได้หมดโทษด้วยกันและกันทั้งสองฝ่าย
เมื่อมีความสะอาด
ไม่มีมลทินด้วยกันทั้งสองฝ่ายแล้ว
การสังคมสมาคมนั้นจะแน่นแฟ้น
ยั่งยืนและมีประโยชน์

ถ้าโทษมีอยู่ มันเหมือนกับบาปติดตัว

ขอโทษนี่อย่าไปถือว่าเราใหญ่ เราเล็ก
ถ้าผิดก็ต้องขอโทษ
ขอโทษแม้แต่เด็กๆ
ถ้าเราเป็นฝ่ายผิด

เมื่อได้รับการขอโทษแล้ว
ก็ต้องให้อภัยโทษ
อย่าถือเอาไว้
ถือเป็นนิสัยไปเลย

การขอโทษจำเป็นต้องมีในหมู่มนุษย์
เพราะว่ามนุษย์ย่อมยากที่จะไม่ทำอะไร
ในการกระทบกระทั่งผู้อื่น
ด้วยความคิด ด้วยวาจา หรือด้วยทางกาย

บางทีเพียงแต่คิด
ก็ขอให้ถือว่าเป็นโทษแล้ว
ต้องรีบขอโทษ
ถ้าได้พูดไปถึงวาจา
ถึงทางกาย
ยิ่งต้องขอโทษ

ถ้าไม่ขอโทษโทษจะสุมอยู่บนบุคคลนั้น
ไม่เท่าไรบุคคลนั้นก็จะเต็มไปด้วยโทษ
เขาเรียกว่ามันมีสิ่งเศร้าหมองมากเกินไป

ฉะนั้น ขอให้ล้างโทษ
ชำระชะล้างโทษ
เสียทุกคราวที่มันเกิดขึ้น

ถ้าล่วงละเมิดผู้ใดโดยทางกาย-วาจา-ใจ
ก็รีบขอโทษ
ถ้าไม่ขอโทษ
ไอ้โทษมันจะสุมอยู่ในจิตใจของเธอ

ถ้าพูดอย่างสามัญที่สุดก็ต้องพูดว่า
สุมอยู่บนกบาล
ไอ้โทษมันจะสุมอยู่บนกบาล
นี่มันน่าเกลียดน่ากลัวสักเท่าไร
ฉะนั้น ถ้าได้ประพฤติประทุษร้ายล่วงเกินผู้ใด
แม้แต้เพียงคิดก็รีบขอโทษ

อีกฝ่ายหนึ่ง ฝ่ายที่ถูกขอโทษ
ก็ต้องรีบปลดโทษ
อย่า #ผูกโกรธ ไว้ อย่าเกี่ยงงอน

ผู้ที่มีปัญญาเขาถือว่ามันเป็นกรรมของวัฏฏะ
หมายความว่าถ้าเกิดมาในวัฏฏสงสารแล้ว
มันหลีกอาการอย่างนี้ไม่พ้น
แล้วก็ยินดีที่ว่าจะขอโทษ
ไม่ให้มีกรรมมีบาปนี้เหลืออยู่
อันเป็นโทษในวัฏฏะ

จงทำอย่างรวดเร็วในการขอโทษ
ในการให้อภัยโทษ ให้เป็นนิสัย

ที่มีหลักละเอียดลึกซึ้งก็ว่า
อย่าไปมัวซักไซ้ว่าใครผิดใครถูก
เสียเวลาเปล่าๆ
มันมีกิเลสทั้งสองคนแหละ
มันจึงล่วงเกินกันได้
หรือมันมีเหตุปัจจัยทั้งสองฝ่าย
ที่มันล่วงเกินกันได้
นี่เรียกว่าเป็นกรรมในวัฏฏะ

ขอโทษดีกว่า อดโทษดีกว่า
โดยไม่ต้องชำระสะสางว่าใครเป็นผิด
ใครเป็นฝ่ายไม่ผิด
อันนั้นมันเป็นเรื่องแก้ตัวของกิเลส

พระพุทธเจ้าตรัสว่า
ไอ้คนด่าตอบนั้นเลวกว่าคนด่าทีแรก
หรือคนทำร้ายทีแรก
ก็ยังเลวน้อยกว่าคนทำร้ายตอบ
ถ้าทำร้ายตอบมันเลวกว่าคนทำร้ายทีแรก
อันนี้เป็นหลักในพุทธศาสนา

พวกชาวบ้านเขาอาจจะไม่ถืออย่างงั้นก็ได้
แต่นั้นเป็นเรื่องของชาวบ้านที่มีกิเลส
ถ้าเป็นคนไม่มีกิเลสก็จะถือว่าคนด่าตอบ
เลวกว่าคนที่ด่าทีแรก
คนตีตอบนั้นเลวกว่าคนตีทีแรก

ทำใจคอให้ปกติ ให้เป็นมนุษย์ที่มี #ใจสูง
รู้เรื่องบุญเรื่องบาป เรื่องดี เรื่องชั่ว
เรื่องสุข เรื่องทุกข์
แล้วก็ให้อภัยกันได้ ยกเลิกกันได้
ที่ผิดผ้องหมองใจ เลิกกัน ดีกันได้
เหลือแต่ความรักใคร่สามัคคี
ทำให้ดี ทำให้เยือกเย็นเป็นสุขได้
ก็เป็นนิพพานขึ้นมาทันที

พุทธทาสภิกขุ
.
#สงบเย็นและเป็นประโยชน์ #90ปีสวนโมกขพลาราม