อิทธิปาฏิหาริย์ฤทธิที่แท้จริง คืออะไร?
ในพุทธศาสนามีธรรมะชาวพุทธคุ้นเคยกันดี คือ #อิทธิบาท4
แต่น้อยคนนักจะเข้าใจความหมายที่ลึกซึ้ง
อ.พุทธทาส อธิบายเรื่องนี้ไว้ ดังนี้
.
"อิทธิบาท แปลว่า รากฐานแห่งความสำเร็จ
.
บาท แปลว่าฐาน เชิงรอง
เช่น เท้า ตีน ก็เรียกว่าบาท
เพราะเป็นเชิงรองรับร่างกาย
.
อิทธิ (บาลี) แปลว่า ความสำเร็จ
ฤทธิ (สันสกฤต) ก็แปลว่า ความสำเร็จ
หรือ เครื่องให้เกิดความสำเร็จ
.
แต่เราไม่ค่อยมอง (ฤทธิ) กันในแง่นี้ มักจะมองกัน ในแง่ที่เป็นของประหลาด อัศจรรย์ วิเศษ #ปาฏิหาริย์ อะไรทำนองนี้
.
ต้องมองกลับลงมายังที่ #ความสำเร็จ หรือเครื่องให้เกิดความสำเร็จเสียก่อน มันจึงจะเป็นความประหลาดอัศจรรย์ หรือเป็นปาฏิหาริย์ขึ้นมา ถ้าไม่สำเร็จแล้วก็ไม่เป็นปาฏิหาริย์อะไรขึ้นมา
.
ฉะนั้น ปาฏิหาริย์หรือฤทธิมันอยู่ที่ความสำเร็จ น่าอัศจรรย์ ก็อยู่ที่ความสำเร็จ
.
เดี๋ยวนี้คนมุ่งกันแต่เรื่องทางฝ่ายวัตถุ หรือความโลดโผน จึงมองฤทธิไปในแง่ของเรื่องทางวัตถุ ทางโลดโผน เช่น เหาะได้ หรือกระทำอะไรได้ในลักษณะอย่างนั้น ว่าเป็นฤทธิ เป็นปาฏิหาริย์
.
นี้มองไปตามประสาโง่ หรืออวิชชา ไปติดอยู่ที่ความแปลกประหลาดน่าอัศจรรย์ ไม่มองที่ความสำเร็จที่ถูกต้อง
.
ฤทธิที่แท้จริง ปาฏิหาริย์ที่แท้จริง มันคืออะไร?
.
ฤทธิคือความสำเร็จของ #ประโยชน์ที่ถูกต้อง จะเหาะได้ หรือไม่เหาะได้มันยังไม่ใช่เรื่องที่แน่นอน อย่างเดี๋ยวนี้ไปโลกพระจันทร์ได้ มันก็เป็นเรื่องเหมือนกับเหาะได้ แต่มันอาจจะ ไม่มีประโยชน์อะไรก็ได้ เพราะฉะนั้น #ฤทธิปาฏิหาริย์นั้นมันต้องมีประโยชน์
.
#ที่มีประโยชน์ที่สุดก็คือละกิเลสได้
ที่ตรงไหนละกิเลสได้
ตรงนั้นเป็นฤทธิเป็นปาฏิหาริย์ที่สุด
.
ในทางพุทธศาสนาเราจะระบุ
ปาฏิหาริย์คือการกลับคนเลว ให้เป็นคนดี
กลับความทุกข์ให้เป็นความสุข
.
นั่นแหละคือตัวปาฏิหาริย์
ถึงยอดสุดของปาฏิหาริย์ด้วย
ไม่ต้องเหาะได้
.
เครื่องมือที่เรียกว่าฤทธิมันเป็นอย่างนี้
พูดตรงๆ ก็เป็นเครื่องมือฆ่ากิเลส ฆ่าความทุกข์
เพราะการฆ่ากิเลส ฆ่าความทุกข์นั้น
เป็นปาฏิหาริย์อย่างยิ่ง เป็นฤทธิอย่างยิ่ง
.
แต่คนเขาไม่ค่อยชอบ เขาเอาฤทธิ
เอาปาฏิหาริย์ไปใช้ในเรื่องเหาะได้
ดำดินได้ เนรมิตอะไรได้
ล้วนแต่เป็นเรื่องโกหกทั้งนั้น
.
พระพุทธเจ้าตรัสกับใครเพียงสองสามคำ
แล้วคนนั้นกลับตัวจากคนเลวเป็นคนดี
จากปุถุชนเป็นพระอรหันต์ขึ้นมา
อย่างนี้คือปาฏิหาริย์จริงๆ
.
ปาฏิหาริย์ของเรา ก็อยู่ที่ฆ่ากิเลสให้ราบเรียบไปเลย อย่างที่พระพุทธเจ้าทรมานคนมิจฉาทิฏฐิ หรือคนเข้าใจผิด เช่นพระองค์คุลีมาล หรือมิจฉาทิฏฐิที่หนาแน่นกว่านั้น ก็ได้ ทำได้
.
นี่คือปาฏิหาริย์เป็นเครื่องมือเพื่อทำอย่างนี้ต่างหาก ที่เรียกว่า อิทธิฤทธิ ทำปุถุชนให้เป็นพระอรหันต์ หมายความว่าทำคนที่มีความทุกข์ให้กลายเป็นคนที่ไม่มีความทุกข์ได้"
.
พุทธทาสภิกขุ
.
หมายเหตุ
.
อิทธิบาท 4 คือ คุณเครื่องให้ถึงความสำเร็จ
คุณธรรมที่นำไปสู่ความ สำเร็จแห่งผลที่มุ่งหมาย
path of accomplishment; basis for success
.
1. ฉันทะ ความพอใจ คือ ความต้องการที่จะทำ ใฝ่ใจรักจะทำ
สิ่งนั้นอยู่เสมอ และปรารถนาจะทำให้ได้ผลดียิ่งๆ ขึ้นไป –
Chanda: will; zeal; aspiration
.
2. วิริยะ ความเพียร คือ ขยันหมั่นประกอบสิ่งนั้นด้วยความ
พยายาม เข้มแข็ง อดทน เอาธุระไม่ท้อถอย – Viriya: energy;
effort; exertion; perseverance
.
3. จิตตะ ความคิดมุ่งไป คือ ตั้งจิตรับรู้ในสิ่งที่ทำและทำสิ่ง
นั้นด้วยความคิด เอาจิตฝักใฝ่ไม่ปล่อยใจฟุ้งซ่านเลื่อนลอยไป
อุทิศตัวอุทิศใจให้แก่สิ่งที่ทำ– Citta: thoughtfulness; active
thought; dedication
.
4. วิมังสา ความไตร่ตรอง หรือ ทดลอง คือ หมั่นใช้ปัญญา
พิจารณาใคร่ครวญตรวจตราหาเหตุผลและตรวจสอบข้อยิ่งหย่อน
ในสิ่งที่ทำนั้น มีการวางแผน วัดผล คิดค้นวิธีแก้ไขปรับปรุง
เป็นต้น – Vimamฺsa_: investigation; examination; reasoning;
testing
.

พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม, พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต)