พระพุทธองค์ทรงให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับการฝึกอินทรียสังวร คำนี้มักแปลเป็นภาษาอังกฤษว่า ‘sense restraint’ อาตมาไม่ค่อยชอบคำแปลนี้นัก เพราะ ‘restraint’ หมายความว่า ‘ยับยั้ง’ ซึ่งฟังเป็นเรื่องบีบบังคับเกินไป ฟังเหมือนสารถีขับรถม้าด้วยการฉุดรั้งบังเหียนม้าพยศ อาตมาชอบแปล ‘สังวร’ ว่า ‘governance’ หรือ ’การควบคุมดูแล’ มากกว่า เวลาสอนเด็ก ๆ อาตมามักจะใช้คำว่า ‘เอาใจใส่’ ความใส่ใจดูแลการรับรู้ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจของเรา ให้ความรู้สึกต่างจากการยับยั้งอายตนะทั้งหกอย่างมาก และอาตมาคิดว่าการอธิบายแบบนี้ช่วยให้เข้าใจการฝึกอินทรีย์สังวรได้ดีกว่า โดยเฉพาะกับฆราวาส

อายตนะหกเป็นประตูเชื่อมต่อของเรากับโลก เราใส่ใจต่อสิ่งที่จะเข้าสู่ร่างกายทางปากฉันใด เราก็พึงใส่ใจสิ่งที่ยอมให้ผ่านเข้าสู่จิตใจทางตาทางหูฉันนั้น ขอให้เราพึงระมัดระวังต่อสิ่งที่เราดูและฟัง หากเราไม่รู้จักเลือกรับสิ่งที่เข้ามาในจิตใจให้ดี สุขภาพใจและความก้าวหน้าในการปฏิบัติธรรมของเราอาจถดถอยลงอย่างเห็นได้ชัด การเลือกรับในสิ่งที่ถูกต้องดีงามอาจส่งเสริมให้เราก้าวหน้าในการปฏิบัติธรรมและมีสุขภาพจิตที่ดีขึ้นอย่างมาก

ธรรมะคำสอน โดย พระอาจารย์ชยสาโร
แปลถอดความ โดย ปิยสีโลภิกขุ