น ตํ ชิตํ สาธุ ชิตํ ยํ ชิตํ อวชิยติ ชำนะ สิ่งที่ชำนะแล้วกลับแพ้ได้ย่อมไม่ดี
น ตํ ชิตํ สาธุ ชิตํ ยํ ชิตํ อวชิยติ ชำนะ สิ่งที่ชำนะแล้วกลับแพ้ได้ย่อมไม่ดี
พุทธสุภาษิต
เอกนิบาตชาดก
คำอ่านและคำแปล
• บาลี: น ตํ ชิตํ สาธุ ชิตํ ยํ ชิตํ อวชิยติ
• คำอ่าน: นะ ตัง ชิ-ตัง สา-ทุ ชิ-ตัง ยัง ชิ-ตัง อะ-วะ-ชิ-ยะ-ติ
• คำแปล: ความชนะใดที่ชนะแล้วกลับแพ้ได้ ความชนะนั้นไม่ดี
________________________________________
อธิบายความหมาย
สุภาษิตบทนี้มุ่งเน้นไปที่ "คุณภาพของชัยชนะ" โดยแบ่งการเอาชนะออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ:
1. การชนะทางโลก (ชนะภายนอก): เช่น การชนะด้วยกำลัง การใช้อำนาจกดขี่ การเอาชนะด้วยเล่ห์เหลี่ยม หรือการชนะคดีความ ชัยชนะแบบนี้มักสร้าง "เวร" และ "ความพยาบาท" ไว้ในใจผู้แพ้ เมื่อฝ่ายที่เคยแพ้มีกำลังมากกว่า เขาก็จะกลับมาแก้แค้น ชัยชนะจึงไม่เด็ดขาดและเปลี่ยนกลับมาเป็นความพ่ายแพ้ได้ตลอดเวลา
2. การชนะทางธรรม (ชนะภายใน): คือการชนะใจตนเอง ชนะกิเลส หรือการชนะใจผู้อื่นด้วยความดี ชัยชนะแบบนี้จะไม่มีการจองเวร ไม่มีการพลิกกลับมาแพ้ เพราะเป็นการทำให้ยอมรับด้วยความศรัทธาหรือการตัดรากเหง้าของปัญหา (กิเลส) อย่างถาวร
________________________________________
บทสรุปและข้อคิด
หลักการสำคัญของบทนี้คือ "การชนะที่แท้จริงต้องไม่มีผู้แพ้ที่เจ็บแค้น"
• อย่าดีใจกับชนะที่สร้างศัตรู: หากเราชนะใครสักคนแต่ทำให้เขารอวันเอาคืน นั่นเท่ากับเราได้สร้าง "ระเบิดเวลา" ไว้ในชีวิต
• การชนะใจตนเองคือที่สุด: การชนะความโกรธ ความโลภ และความหลงในใจเรา คือชัยชนะที่มั่นคงที่สุด เพราะไม่มีใครสามารถมาแย่งชิงความสงบสุขนี้ไปจากเราได้
• ชัยชนะที่ยั่งยืน: คือชัยชนะที่เกิดจากความเมตตาและการให้อภัย ซึ่งจะเปลี่ยนศัตรูให้กลายเป็นมิตร และทำให้เราไม่ต้องกลับมาแพ้ในภายหลัง
"ผู้ชนะย่อมก่อเวร ผู้แพ้ย่อมอยู่เป็นทุกข์ ผู้สงบละทิ้งทั้งแพ้และชนะเสียได้ ย่อมอยู่เป็นสุข"
๛
