Dhammathai.org
มงคลที่ ๒๑.ไม่ประมาทในธรรมทั้งหลาย
ไม่ประมาท คือมี สติพร้อม
คอยหน่วงน้อม ธรรมคุณ ไม่ผลุนผลัน
ธรรมอันใด ไม่ดี หลีกหนีพลัน
ธรรมดีนั้น ยึดแน่น ไม่แคลนคลอน.
Home sitemap Dhamma World Wide Web
Contact Us
ภาษาไทย
English
หน้าแรก บทความธรรมะ เรื่องที่ 765
พระนางธรรมทินนาเถรี

ในจุลลเวทัลลสูตร
พระนางธรรมทินนาเถรีได้แสดงแก่
วิสาขะอุบาสกว่า อทุกขมสุขเวทนา เป็น
สุขเพราะรู้ชอบ เป็นทุกข์เพราะรู้ไม่ชอบ
ดังนี้. รู้ชอบก็คือสัมมาทิฏฐินั่นเอง, รู้ไม่
ชอบก็คือรู้ผิด หรือไม่รู้ตามเป็นจริง คือ
มิจฉาทิฏฐินั่นเอง. อทุกขมสุขเวทนา
เป็นเวทนาอันละเอียด ไม่เหมือนสุข
เวทนาและทุกขเวทนา เพราะไม่ใช่ทุกข์
ไม่ใช่สุขอยู่แล้ว, ที่จัดว่าเป็นสุข ก็เพราะ
รู้ตามเป็นจริง เป็นทุกข์ก็เพราะไม่รู้ตาม
เป็นจริง. ด้วยเหตุนี้จึงได้ความสันนิษฐาน
ว่าคนมีปัญญาเปรียบเหมือนมีความสว่าง
หรืออยู่ในที่แจ้ง คนไม่มีปัญญาเปรียบ
เหมือนไม่มีความสว่างหรืออยู่ในที่มืด, คน
มีปัญญาเป็นผู้เพิกเฉยอยู่ด้วยความแจ่มแจ้ง
ปลอดโปร่ง แต่คนไม่มีปัญญาเป็นผู้
เพิกเฉยอยู่ด้วยความมืดตื้อ. ปัญญานั้น
เมื่อเกิดขึ้นในเวลาใด ทุกข์เพราะกิเลส
ก็ดับไปในเวลานั้น, เพราะฉะนั้น ท่าน
ผู้มีปัญญารู้แจ้งเต็มที่ ไม่ยึดถือมั่นอะไร ๆ
จึงไม่หลงรักหลงชังในขันธ์ ๕ นั้น ซึ่ง
เป็นการฝืนธรรมดา เป็นตัณหา เพราะ
ธรรมดามันเป็นมาอย่างนั้นแล้ว จะทำ
อย่างไรได้ ก็ต้องอาศัยขันธ์ ๕ นั้นไป
และทำนุบำรุงไปตามควรกว่าจะถึงที่สุดลง.
แต่ท่านผู้มีปัญญารู้จักขันธ์ ๕ นั้นตามสภาพ
หรือตามธรรมดาอยู่เสมอ ท่านจึงไม่มีทุกข์
เพราะกิเลส หรือทุกข์ใจเลย เพราะท่าน
เพิกเฉยอยู่ด้วยความรู้เท่าเสียหมด, สังขาร
ธรรมที่ปรุงใจ ไม่อาจปรุงแต่ใจท่านให้
เป็นไปต่าง ๆ ได้ ท่านอยู่ด้วยปกติจิตอัน
เกิดแต่ปัญญาเสมอไป แต่จะว่าท่านไม่มี
สังขารก็ไม่ถูก ไม่ชอบเพราะขันธ์ ๕ ยัง
มีอยู่. ก็สังขารนั้นเป็นธรรมหรือเป็นไป
ตามธรรมหมดไม่ปรุงจิตท่านได้, เปรียบ
เหมือนคนที่รู้แน่ว่าหม้อที่บรรจุด้วยของ
ปฏิกูลแล้ว ถึงใครจะตกแต่งให้วิจิตรงด-
งามในภายนอกสักปานไร ในภายในก็คง
เป็นของปฏิกูลอยู่นั่นเอง ดังนี้ ก็คงไม่รัก
ใคร่พัวพันในหม้อนั้น และเพราะเห็นเป็น
ธรรมดาอยู่จึงไม่ชิงชังหม้อนั้น, ถ้าพูดให้
สั้น ๆ ก็ตรงกับคำที่ว่า เห็นไส้เสียแล้ว
ดังนี้ อะไรจะมาล่อให้หลงและเห็นผิด
แล้ว ปรุงใจให้คิดไปต่าง ๆ ได้เล่า.
ความรักและความชังเป็นอาการคู่กัน แต่
ตรงกันข้ามเหมือนอย่างความเกิดกับความ
ตาย. ถ้ามีอย่างใดแล้ว อีกอย่างหนึ่งก็คง
ต้องมี จะมีแต่อย่างเดียวไม่ได้เป็นอันขาด
ถ้าความรักขาดหมด ความชังก็ขาดหมด
เหมือนกัน. เมื่อเช่นนี้ อะไรเล่าจะคงมี,
ความเพิกเฉยเป็นกลาง ๆ นั่นแหละคงมี
และมีด้วยความรู้เท่ารู้ตัว ไม่ได้มีด้วย
ความมืดมองไม่เห็น. เพราะฉะนั้น ใน
จุลลเวทัลลสูตร พระนางธรรมทินนาเถรี
จึงได้แสดงแก่วิสาขะอุบาสกว่า สังขารมี
๓ คือ กายสังขาร วจีสังขาร และจิตต-
สังขาร, ไม่แสดงว่าปุญญาภิสังขาร อปุญ-
ญาภิสังขาร และอเนญชาภิสังขาร, เพราะ
วิสาขะอุบาสก ถามถึงสังขารในลำดับแห่ง
มรรค ( ต้นสัญญาเวทยิตนิโรธ ). เพราะ
ฉะนั้น จึงได้ความสันนิษฐานว่า ท่านที่
ทำมรรคให้เกิดขึ้นในเวลาใด ในเวลานั้น
ย่อมเป็นผู้มีจิตสงบเป็นปกติ, จิตที่สงบเป็น
ปกติ ย่อมเป็นจิตที่ปราศจากสังขารที่จะ
ปรุงใจให้เป็นไปต่าง ๆ, สังขารที่มีในเวลา
นั้น เป็นธรรมไปหมด จึงควรกล่าวด้วย
กายสังขาร วจีสังขาร และจิตตสังขาร
เท่านั้น. ส่วนปุถุชนหรือสามัญชน ก็ย่อม
มีกายสังขาร วจีสังขาร จิตตสังขารเหมือน
กัน, กายสังขาร คือลมหายใจจงยกไว้
เพราะไม่เนื่องด้วยจิต, แต่วจีสังขาร และ
จิตตสังขาร ย่อมเป็นปุญญาภิสังขาร
อปุญญาภิสังขาร และอเนญชาภิสังขาร
ด้วย ตามคราวตามขณะ. ท่านผู้ทำมรรค
ให้เกิดเต็มที่ มีปัญญารู้เห็นตามเป็นจริง
หมด ย่อมเป็นผู้มีจิตสงบระงับเป็นปกติ,
สังขารย่อมไม่อาจปรุงแต่งจิตของท่านให้
เป็นไปต่าง ๆ ได้ ท่านจึงเป็นสุขอย่างยิ่ง
ด้วยความเป็นผู้เข้าพร้อม. ด้วยเหตุนี้ ความ
ความเข้าระงับสังขารได้ จึงเป็นสุข.

ที่มา : ธรรมานุกรม
สมณ ส่งเมล์ถึง สมณ [DT09336] [ วันศุกร์ ที่ 15 พฤษภาคม 2552 เวลา 14:38 น. ]
บทความธรรมะ
เงิน สำคัญไฉน
ขาดเธอ (ไม่) ขาดใจ
"บุญเราไม่เคยสร้าง ใครที่ไหนจะมาช่วยเจ้า"
เหนือสิ่งอื่นใดคือ... (การทดแทนคุณ)
เหนือสิ่งอื่นใดคือ... (การทดแทนคุณ)
ธรรมะคืออะไร
พระมาลัยท่องนรก สวรรค์
เจตนารักษาศีล
สนทนากันนะ
ความสืบเนื่อง
จุดประสงค์
เมื่อมีการระลึก
รอยจารึก.....จากดวงใจ..
เรื่องการให้ทาน
อินทรีย์ 5
ในแต่ละวินาที
ความทรงจำ...............ที่ระลึกถึง......................
มานะมีหลาย
ถ้าความเห็นนั้นไม่ตรง
ถ้าความเห็น
กิจกรรมธรรมะในสวน
[ จำนวนคนอ่าน 1929 คน ]

ขอเชิญร่วมแสดงความคิดเห็น
ข้อความ * :
โดย * :
E-mail :
จังหวัด * :
 
Security Code
ใส่ตัวอักษรด้านซ้าย
ลงช่องล่างด้วยครับ
 
   

หน้าหลัก
ปิดหน้านี้
หน้าแรก พระพุทธศาสนา ประวัติพระพุทธสาวก หัวข้อธรรม ธรรมปฏิบัติ ศาสนพิธี วันสำคัญทางศาสนา ทศชาติชาดก วิทยุธรรมะไทย
พุทธศาสนสุภาษิต พจนานุกรมพุทธศาสน์ ทำเนียบวัดไทย คลังแสงแห่งธรรม พระพุทธศาสนาในเมืองไทย ข่าวธรรมะ กิจกรรมธรรมะ สมุดเยี่ยม
ธรรมะไทย - dhammathai.org